สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน)

ฟุตบอลในยุคสงครามข้อมูล

Mar 7, 2022
ข้อมูลเรียลไทม์สำหรับฟุตบอล (Genderen, 2019)

กีฬาฟุตบอลเป็นหนึ่งในกีฬาที่มีความเก่าแก่และได้รับความนิยมที่สุดในโลก ซึ่งเราจะเห็นพัฒนาการของกีฬานี้ไม่ว่าจะเป็นเทคนิคการเล่น ยูนิฟอร์มของนักฟุตบอล รวมไปถึงเทคโนโลยีการถ่ายทอดสด ที่มีการพัฒนาในแต่ละยุคสมัย

ณ ปัจจุบันโลกได้เข้าสู่ถึงยุคของสงครามข้อมูล ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมอะไรใครที่ถือครองข้อมูลและใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด จะสามารถช่วงชิงความได้เปรียบในอุ9สาหกรรมนั้น โดยบทความนี้จะเล่าเกี่ยวกับการใช้ข้อมูลของวงการฟุตบอลเมื่อเข้าสู่ยุคสงครามข้อมูล

การใช้ข้อมูลเพื่อคัดเลือกนักเตะ

ในวงการกีฬาฟุตบอล นักฟุตบอลที่เก่งกาจเปรียบเสมือนดั่งขุมทรัพย์ที่ทีมฟุตบอลต่าง ๆ ต้องการทาบทามเพื่อเข้าทีมของตัวเอง โดยเฉพาะนักฟุตบอลดาวรุ่งที่มีแววความสามารถที่จะเป็นสตาร์ดังระดับโลกในอนาคต ดังนั้นการที่ทีมฟุตบอลได้นำเอาศาสตร์ของการวิเคราะห์ข้อมูลเข้ามาช่วยในการคัดเลือกนักเตะ จะสามารถช่วยพวกเขาหาขุมทรัพย์เหล่านั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การแต่งตั้ง Michael Edwards ของ Liverpool

ST HELENS, ENGLAND - Wednesday, October 2, 2019: Liverpool's Director of Football Michael Edwards during the UEFA Youth League Group E match between Liverpool FC Under-19's and FC Salzburg Under-19's at Langtree Park. (Pic by David Rawcliffe/Propaganda)
Michael Edwards ผอ. กีฬาของลิเวอร์พูล (Durkan, 2021)

Michael Edwards ได้เข้ามาทำหน้าที่ ผอ. กีฬาของลิเวอร์พูลและได้นำเอาศาสตร์การวิเคราะห์ข้อมูลเข้ามาบริหารทีม โดย Michael Edwards ได้ทำการจัดตั้งทีมเพื่อทำการวิเคราะห์ข้อมูลของนักฟุตบอลโดยเฉพาะ โดยสมาชิกภายในทีมประกอบไปด้วย Ian Graham จบปริญญาเอกด้านฟิสิกส์ William Spearman จบปริญญาเอกด้านฟิสิกส์ Tim Waskett จบปริญญาเอกด้านดาราศาสตร์ และ Dafydd Steele อาจารย์สอนสถิติ เรียกได้ว่าทีมนี้เปรียบเสมือนทีมรวมดาราของการวิเคราะห์ข้อมูลกันเลยทีเดียว

ในช่วงแรกการซื้อนักเตะของลิเวอร์พูลในยุคของ Michael Edwards ได้เกิดคำถามให้กับแฟนบอลเป็นอย่างมากว่า “แพงไปหรือป่าว” ยกตัวอย่างการซื้อ Mohamed Salah Alisson หรือ Virgil van Dijk แต่พอเวลาผ่านไปทั้งสามนักเตะได้โชว์ฟอร์มการเล่นได้อย่างยอดเยี่ยม และพิสูจน์ให้เห็นว่าทุกเม็ดเงินที่ลงทุนไปนั้นคุ้มค่า จนตอนนี้มูลค่าทางตลาดของนักเตะทั้งสามคนนี้ได้เพิ่มขึ้นอย่างมากมาย

เหตุการณ์นี้ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าการใช้ศาสตร์แห่งการวิเคราะห์ข้อมูลไม่ใช่เรื่องที่จะสามารถมองข้ามได้อีกต่อไป ไม่แม้แต่เพียงเพิ่มประสิทธิภาพในการคัดเลือกนักเตะเข้าทีมเพียงอย่างเดียว แต่ยังสร้างผลประโยชน์มากมายให้กับทีมฟุตบอลทีมหนึ่งที่อาจจะพลิกอนาคตของสโมสรฟุตบอลได้เลยทีเดียว

การใช้ข้อมูลสถิติเพื่อประเมินการเล่นของนักเตะ

Visualisation of a goal and expected goal values with a stadium at night in the background
การใช้ข้อมูลสถิติสำหรับฟุตบอล (Scisport, 2018)

สมัยก่อนทีมโค้ชจะประเมินว่านักเตะคนหนึ่งกำลังทำผลงานได้ดีหรือไม่นั้น ผ่านเพียงแค่สายตาของพวกเขาตอนอยู่ข้างสนาม หรือ ใช้การดูวิดีโอการเล่นของนักเตะ แต่ในยุคของสงครามข้อมูล ได้มีการใช้ค่าสถิติเข้ามาประเมินการเล่นของนักเตะ โดย section นี้เราจะพูดถึงค่าสถิติที่เป็นที่นิยมนั่นก็คือ Expected Goals (xG)

แต่ก่อนโค้ชฟุตบอล หรือนักวิเคราะห์ด้านกีฬาฟุตบอลจะให้ความสนใจกับจำนวนโอกาสการยิงของนักเตะคนหนึ่งมากๆ รวมไปถึงติดตามด้วยว่าจากจำนวนโอกาสการยิงทั้งหมด สามารถทำเป็นประตูได้กี่ครั้ง แต่ในยุคของการวิเคราะห์ข้อมูลได้ทำการคิดค้นค่าสถิติที่สามารถประเมินความสามารถในการยิงของนักเตะได้ละเอียดและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ค่าสถิติในฟุตบอล

ตัวอย่างของค่า xG โดยอิงจากตำแหน่งของโอกาสการยิงที่ได้จะเห็นได้ว่า ถ้าตำแหน่งการยิงยิ่งไกลออกจากปากประตูเท่าไหร่ ค่า xG ก็จะยิ่งต่ำลงเท่านั้น (Pilgrim, 2018)

Expected Goals เป็นค่าที่จะบ่งบอกถึงความเป็นไปได้ที่โอกาสการยิงในแต่ละครั้งจะเป็นประตู ยกตัวอย่างเช่น ถ้าโอกาสการยิงนั้นยิ่งอยู่ใกล้ประตูเท่าไหร่ ค่า xG ก็จะสูงขึ้นมากเท่านั้น ทางทีมโค้ชก็จะสามารถประเมินการเล่นของทีมได้โดยใช้ค่า xG ไปเทียบกับจำนวนประตูที่เกิดขึ้นจริง ยกตัวอย่างเช่น ถ้าค่า xG มีค่าเท่ากับ 2 แปลว่าในเกมนั้นทีมควรทำประตูได้ 2 ประตู ในกรณีที่ทีมไม่สามารถทำประตูได้เลย นั่นก็หมายความว่าแผนหรือระบบของทีมเพียงพอสำหรับการทำประตูคู่แข่ง แต่ตัวผู้เล่นอาจมีปัญหาเรื่องสกิลการยิงประตูนี่เอง แต่ในทางกลับกันถ้าค่า xG น้อยแต่ทีมสามารถทำประตูได้เยอะ นั่นก็แปลว่านักเตะสามารถทำประตูได้ในโอกาสที่ยากที่จะเป็นประตู แปลว่านักเตะนั้นมีความสามารถในการยิงประตูมาก ๆ นั่นเอง

นอกเหนือจากนี้ยังมีค่าสถิติอื่น ๆ ที่ใช้ในเกมฟุตบอล ยกตัวอย่างเช่น ค่า Expected Assist (xA) ซึ่งเป็นค่าที่บ่งบอกถึงคุณภาพของโอกาสการทำประตู ที่นักเตะคนนึงสร้างให้กับเพื่อนร่วมทีม หรืออีกค่านึงคือ Expected Goal Conceded (xGc) คือค่าโอกาสที่ทีม ๆ นึงจะเสียประตู ซึ่งจะบ่งบอกถึงคุณภาพของแนวรับที่จะสามารถลดโอกาสการทำประตูของฝ่ายตรงข้ามมากน้อยขนาดไหน รวมถึงยังมีค่าอื่นๆอีกมากมายในโลกแห่งวงการฟุตบอล

จะเห็นได้ว่ากีฬาฟุตบอลได้เข้าสู่ยุคการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเต็มรูปแบบแล้ว การนำข้อมูลเข้ามาใช้กับสโมสรฟุตบอลไม่ได้นำทีมไปสู่ชัยชนะในสนามอย่างเดียว แต่อาจสร้างเม็ดเงินมหาศาลให้กับสโมสรอีกด้วย ขนาดอุตสาหกรรมฟุตบอลยังมีการใช้ข้อมูลให้เกิดประโยชน์ขนาดนี้ ดังนั้นไม่ว่าคุณจะอยู่ในอุตสาหกรรมไหน คุณอาจต้องเริ่มคิดถึงการใช้ข้อมูลให้เกิดประโยชน์สูงสุดให้ได้

References

Durkan, Joanna. “Transfer Guru Michael Edwards Is Set to Leave Liverpool – Liverpool FC – This Is Anfield.” This Is Anfield, https://www.facebook.com/thisisanfield, 30 Aug. 2021, https://www.thisisanfield.com/2021/08/transfer-guru-michael-edwards-is-set-to-leave-liverpool/.

Genderen, Dennis. “Real-Time Data Intelligence for Football – SD-WAN Door SDNstudio.” SD-WAN Door SDNstudio, 1 Apr. 2019, https://www.sdnstudio.com/real-time-data-intelligence-for-football/.

Pilgrim, Dave. “Expected Goals (ExG) and Shot Data Explained.” Stattobets, 18 Nov. 2018, https://www.stattobets.com/single-post/2018/11/18/expected-goals-exg-and-shot-data-explained.

Atthavit Tulyathan

Data Scientist at Government Big Data Institute (GBDi)

Navavit Ponganan

Editor-in-Chief and Senior Data Scientist at Big Data Institute (Public Organization), BDI