Articles

Articles

บทความ

Articles

จาก “ใครได้อะไร” สู่ “อะไรที่มักได้ร่วมกัน”: สำรวจความสัมพันธ์ของสวัสดิการด้วย Machine Learning 
สวัสดิการเกี่ยวข้องกับประชาชนตลอดทุกช่วงชีวิต ตั้งแต่วัยเด็ก วัยเรียน และวัยทำงาน ไปจนถึงการดูแลผู้สูงอายุ คนพิการ และกลุ่มเปราะบาง ด้วยความต้องการที่แตกต่างกันในแต่ละช่วงชีวิต คนหนึ่งคนจึงอาจได้รับสวัสดิการมากกว่าหนึ่งประเภทในช่วงเวลาเดียวกัน  ภายใต้การดำเนินงานตามมติคณะรัฐมนตรีด้านการเชื่อมโยงและปรับปรุงฐานข้อมูลประชาชนกลุ่มเปราะบางและกลุ่มคนพิการ และการจัดทำฐานข้อมูลผู้สูงอายุตามสิทธิ/สวัสดิการที่ได้รับรายบุคคลเพื่อบูรณาการข้อมูลจากทุกภาคส่วนที่ขับเคลื่อนงานด้านผู้สูงอายุ สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ BDI ร่วมกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยนำข้อมูลเบื้องต้นที่ได้รับ ณ เดือนธันวาคม 2568 จำนวน 23 ชุดข้อมูล มาศึกษาภาพรวมการได้รับสวัสดิการของประชาชน  ข้อมูลที่เชื่อมโยงกันช่วยให้เรามองเห็นว่า “ใครได้รับอะไร” ไม่ว่าจะเป็นจำนวนผู้ได้รับสวัสดิการ จำนวนผู้ได้รับในแต่ละประเภท หรือจำนวนสวัสดิการที่ประชาชนแต่ละคนได้รับ   อย่างไรก็ตาม เมื่อประชาชนคนหนึ่งคนสามารถได้รับสวัสดิการหลายประเภท อีกคำถามที่น่าสนใจจึงไม่ได้มีเพียงว่าใครได้รับสวัสดิการอะไร แต่รวมถึง  “สวัสดิการอะไรบ้างที่มักได้รับร่วมกัน?”  คำถามนี้นำไปสู่การประยุกต์ใช้ Basket Analysis ซึ่งเป็นเทคนิคด้าน Data Mining สำหรับค้นหารูปแบบของรายการที่มักปรากฎร่วมกัน โดยใช้ Association Rule วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างสวัสดิการในรูปแบบที่เรียกว่า “Welfare Basket Analysis”  จาก “ตะกร้าสินค้า” สู่ “ตะกร้าสวัสดิการ”  Basket Analysis เป็นเทคนิคที่นิยมใช้ในการวิเคราะห์พฤติกรรมการซื้อสินค้า เพื่อค้นหาว่าสินค้าประเภทใดมักถูกซื้อร่วมกัน เช่น เมื่อลูกค้าซื้อสินค้า A แล้ว มีแนวโน้มซื้อสินค้า B ร่วมด้วยหรือไม่   เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลธุรกรรมจำนวนมาก เราอาจพบรูปแบบความสัมพันธ์ที่มองไม่เห็นจากการพิจารณาสินค้าแต่ละชนิดแยกจากกัน ข้อมูลเหล่านี้สามารถนำไปใช้ประกอบการจัดวางสินค้า การออกแบบโปรโมชัน หรือการแนะนำสินค้าที่เกี่ยวข้อง  เมื่อนำแนวคิดเดียวกันมาประยุกต์ใช้กับข้อมูลสวัสดิการ เราเปลี่ยนจาก “สินค้าในตะกร้า” มาเป็น “สวัสดิการที่ประชาชนแต่ละคนได้รับ” โดยเปรียบประชาชนหนึ่งคนเสมือนหนึ่งตะกร้า ซึ่งภายในอาจประกอบด้วยสวัสดิการหลายประเภท  อย่างไรก็ตาม การพบว่าสวัสดิการสองประเภทได้รับร่วมกันบ่อย ยังไม่เพียงพอที่จะบอกว่าทั้งสองมีความสัมพันธ์ที่โดดเด่น เนื่องจากสวัสดิการบางประเภทอาจมีผู้ได้รับจำนวนมากอยู่แล้ว จึงมีโอกาสปรากฎร่วมกับสวัสดิการประเภทอื่นสูงตามไปด้วย  เราจะรู้ได้อย่างไรว่า “มักได้รับร่วมกัน”  การวิเคราะห์ Association Rule ใช้ตัวชี้วัดสำคัญ 3 ตัวในการพิจารณาความสัมพันธ์ ได้แก่ Support, Confidence และ Lift เพื่อช่วยตอบคำถามในมุมที่แตกต่างกัน   ค่า Lift จึงเป็นตัวชี้วัดสำคัญสำหรับพิจารณาทิศทางของความสัมพันธ์ โดยสามารถตีความเบื้องต้นได้ดังนี้  ทั้งสามตัวชี้วัดควรถูกพิจารณาร่วมกัน เพราะคู่สวัสดิการที่มีค่า Lift สูงอาจเกิดขึ้นในประชาชนเพียงจำนวนน้อย ขณะที่คู่ที่พบในประชาชนจำนวนมากอาจไม่ได้มีความสัมพันธ์ที่โดดเด่นเมื่อเปรียบเทียบกับฐานผู้ได้รับทั้งหมด  ภาพที่ 1 ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ Basket Analysis กับข้อมูลสวัสดิการ  จากข้อมูลสวัสดิการ สู่คู่ความสัมพันธ์ที่น่าสนใจ  ในการวิเคราะห์ครั้งนี้ ข้อมูลสวัสดิการจาก 23 ชุดข้อมูลถูกจัดให้อยู่ในรูปแบบเดียวกัน เพื่อให้สามารถวิเคราะห์การได้รับสวัสดิการร่วมกันได้ จากนั้นจึงคัดเลือกเฉพาะประชาชนที่ได้รับสวัสดิการตั้งแต่ 2 สวัสดิการขึ้นไป   ภายหลังคัดกรอง เหลือประชากรสำหรับการวิเคราะห์ประมาณ 1.18 ล้านคน จากประชากรในชุดข้อมูลทั้งหมด 13.3 ล้านคน และมีสวัสดิการ 18 รายการที่ผ่านเกณฑ์สำหรับนำมาหาความสัมพันธ์ เมื่อนำสวัสดิการทั้ง 18 รายการมาจับคู่ พบคู่ที่เป็นไปได้ทั้งหมด 153 คู่ และมี 60 คู่ ที่ผ่านเกณฑ์สำหรับการวิเคราะห์ในขั้นต่อไป  ข้อมูลบอกอะไรเรา  ภาพที่ 2 กราฟแสดงความสัมพันธ์เชิงบวกของภาพรวมสวัสดิการ (Lift > 1)  เมื่อพิจารณาค่า Lift ของทั้ง 60 คู่ พบว่า   คู่ที่โดดเด่นที่สุดคือ การสงเคราะห์ผู้สูงอายุในภาวะยากลำบาก กับการปรับปรุงที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ ซึ่งมีค่า Lift เท่ากับ 8.164 หมายความว่า ภายในชุดข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์ การได้รับสวัสดิการทั้งสองประเภทร่วมกันเกิดขึ้นประมาณ 8.2 เท่าของระดับที่คาด หากการได้รับสวัสดิการทั้งสองเป็นอิสระต่อกัน   อย่างไรก็ตาม คู่ดังกล่าวนี้มีค่า Support เพียง 0.004 หรือคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 0.4 ของประชากรที่นำมาวิเคราะห์ ผลลัพธ์นี้จึงสะท้อนว่า ความสัมพันธ์ที่สูงไม่ได้หมายความว่าจะพบในประชาชนจำนวนมากเสมอไป  เมื่อพิจารณาภาพรวมของการเชื่อมโยง ยังพบว่า   ผลลัพธ์ดังกล่าวสะท้อนความแตกต่างระหว่าง “ความเข้มข้นของความสัมพันธ์” กับ “ความกว้างของการเชื่อมโยง” กล่าวคือ สวัสดิการบางประเภทอาจมีความสัมพันธ์สูงกับสวัสดิการเพียงไม่กี่รายการ ขณะที่บางประเภทอาจเชื่อมโยงกับสวัสดิการหลายรายการ แต่มีระดับความสัมพันธ์แตกต่างกันออกไป  ดังนั้น การอ่านผลจึงไม่ควรพิจารณาเพียงว่า “คู่ใดมีค่า Lift สูงที่สุด” แต่ควรมองทั้งความถี่ แนวโน้ม และรูปแบบการเชื่อมโยงร่วมกัน เพื่อให้เห็นภาพการได้รับสวัสดิการที่รอบด้านมากขึ้น  เมื่อเจาะลึก “ตะกร้าสวัสดิการ” ของผู้สูงอายุ  ภาพที่ 3 กราฟแสดงความสัมพันธ์เชิงบวกของสวัสดิการผู้สูงอายุและสวัสดิการที่เกี่ยวข้อง (Lift > 1)  เมื่อเจาะลึกเฉพาะสวัสดิการของกรมกิจการผู้สูงอายุและสวัสดิการประเภทอื่นที่พบร่วมกัน พบคู่ความสัมพันธ์ที่ผ่านเกณฑ์ 32 คู่ โดย การสงเคราะห์ผู้สูงอายุในภาวะยากลำบาก ปรากฏในหลายคู่ที่มี Lift สูง เช่น   รูปแบบดังกล่าวนำไปสู่ข้อสังเกตว่า การสงเคราะห์ผู้สูงอายุในภาวะยากลำบากอาจมีศักยภาพในการเป็น “จุดเชื่อมโยง” หรือ Referral Hub ไปยังความช่วยเหลือด้านอื่นที่เกี่ยวข้อง   ตัวอย่างเช่น เมื่อพบผู้สูงอายุที่ขอรับการสงเคราะห์ในภาวะยากลำบาก หน่วยงานอาจพิจารณาตรวจสอบต่อว่าบุคคลดังกล่าวมีความจำเป็นด้านที่อยู่อาศัย การช่วยเหลือฉุกเฉิน หรือการฟื้นฟูสมรรถภาพเพิ่มเติมหรือไม่ อย่างไรก็ตาม แนวคิดนี้เป็นเพียงข้อสังเกตจากรูปแบบในข้อมูล และจำเป็นต้องศึกษาเงื่อนไขการให้บริการ กระบวนการทำงาน และบริบทของกลุ่มเป้าหมายเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้จริง  ภาพที่ 4 กราฟแสดงความสัมพันธ์เชิงลบของสวัสดิการผู้สูงอายุและสวัสดิการที่เกี่ยวข้อง (Lift < 1)  ในอีกด้านหนึ่ง การกู้ยืมเงินทุนประกอบอาชีพจากกองทุนผู้สูงอายุ ปรากฏอยู่ในหลายคู่ที่มีค่า Lift ต่ำ โดยคู่ที่มีค่าต่ำที่สุด ได้แก่   ทั้งสองคู่มีค่า Lift เท่ากับ 0.222 สะท้อนว่า ภายในชุดข้อมูลนี้ สวัสดิการดังกล่าวมีแนวโน้มได้รับร่วมกันค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับระดับที่คาด  อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตดังกล่าวยังเป็นเพียงสมมติฐานสำหรับการศึกษาต่อ เนื่องจากค่าความสัมพันธ์เพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถอธิบายได้ว่า “เพราะเหตุใด” รูปแบบนั้นจึงเกิดขึ้น การตีความจึงต้องพิจารณาร่วมกับเงื่อนไขการได้รับสิทธิ ลักษณะกลุ่มเป้าหมาย กระบวนการให้บริการ และปัจจัยด้านประชากรอื่น ๆ  จากความสัมพันธ์ในข้อมูล สู่คำถามเชิงนโยบาย  Welfare Basket Analysis ช่วยให้เราเห็น รูปแบบและโครงข่ายของการได้รับสวัสดิการร่วมกัน ผลการวิเคราะห์สามารถใช้เป็นข้อมูลตั้งต้นสำหรับตั้งคำถามต่อยอดได้หลายประเด็น เช่น  คำถามเหล่านี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปเชิงนโยบาย แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษาร่วมกับหน่วยงานเจ้าของสวัสดิการและผู้ปฏิบัติงานที่เข้าใจบริบทของแต่ละบริการ  ความสัมพันธ์ไม่เท่ากับเหตุและผล  อย่างไรก็ตาม Association ไม่ใช่ Causation หรือการพบว่าสวัสดิการสองประเภทมักได้รับร่วมกัน ไม่ได้หมายความว่าสวัสดิการหนึ่งเป็นสาเหตุของอีกสวัสดิการหนึ่ง นอกจากนี้ การวิเคราะห์ยังมีข้อจำกัดด้านขนาดและช่วงเวลาของข้อมูล รวมถึงยังไม่ได้พิจารณาปัจจัยด้านประชากร เช่น เพศ อายุ และพื้นที่ ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดเพื่อทำความเข้าใจความสัมพันธ์ให้ลึกขึ้นได้  มองสวัสดิการจากมุมของประชาชน   Welfare Basket Analysis เป็นตัวอย่างของการประยุกต์ใช้ Machine Learning และ Data Mining ที่ไม่ได้มุ่งเน้นการ “ทำนาย”...
17 November 2026
จากผู้บริหารสู่ผู้นำยุค AI: ทำไมความรู้ Big Data และเครือข่ายระดับ Executive จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า? 
เปิดมุมมองหลักสูตร LEAD โดย Big Data Institute (Public Organization – BDI) ที่ผสานองค์ความรู้ด้าน Big Data & AI ประสบการณ์ศึกษาดูงานจากบริษัทที่ประสบความสำเร็จ และเครือข่ายผู้นำจากหลากหลายภาคส่วน  ในยุคที่ Artificial Intelligence (AI) กำลังเปลี่ยนวิธีดำเนินธุรกิจและการบริหารงานภาครัฐอย่างรวดเร็ว ความท้าทายของผู้บริหารไม่ได้อยู่ที่การรู้จักเทคโนโลยีใหม่ ๆ เท่านั้น แต่อยู่ที่การมองเห็นโอกาสและสามารถนำ Big Data และ AI มาใช้สร้างความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ให้กับองค์กรได้จริง  โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านจาก Generative AI ไปสู่ Agentic AI ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่สามารถวางแผนและดำเนินงานหลายขั้นตอนเพื่อบรรลุเป้าหมายที่กำหนด ทำให้ผู้บริหารต้องเตรียมพร้อมทั้งด้านกลยุทธ์ บุคลากร และการกำกับดูแลเทคโนโลยี  คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “องค์กรของเราใช้ AI แล้วหรือยัง?” แต่คือ “เราจะนำ AI มาเปลี่ยนอนาคตขององค์กรได้อย่างไร?”  ด้วยเหตุนี้ สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ BDI จึงพัฒนาหลักสูตร LEAD สำหรับผู้บริหารระดับสูงทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อสร้างผู้นำที่เข้าใจศักยภาพของ Big Data และ AI สามารถนำเทคโนโลยีไปประยุกต์ใช้ในการกำหนดทิศทางองค์กร พร้อมเปิดโอกาสให้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงขององค์กรชั้นนำและสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างผู้บริหารจากหลากหลายภาคส่วน  LEAD: มากกว่าห้องเรียน แต่คือประสบการณ์การเรียนรู้สำหรับผู้บริหารยุคใหม่  LEAD ไม่ได้ถูกออกแบบให้เป็นเพียงหลักสูตรอบรมด้านเทคโนโลยี แต่เป็นพื้นที่สำหรับผู้บริหารที่ต้องการพัฒนามุมมองเชิงกลยุทธ์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และค้นหาแนวทางนำ Big Data และ AI ไปสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับองค์กรอย่างเป็นรูปธรรม  หลักสูตรผสมผสานรูปแบบการเรียนรู้ที่หลากหลาย ตั้งแต่การอบรมในห้องเรียนโดยผู้เชี่ยวชาญชั้นนำระดับประเทศ การศึกษากรณีศึกษาจริง (Real-World Use Cases) กิจกรรม Workshop ไปจนถึงการศึกษาดูงานกับองค์กรชั้นนำและการแลกเปลี่ยนกับเครือข่ายผู้บริหาร  1. Executive Classroom: เรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญและผู้นำที่มีประสบการณ์จริง  หนึ่งในจุดเด่นของ LEAD คือการเปิดโอกาสให้ผู้บริหารได้เรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญด้าน Big Data และ AI รวมถึงผู้บริหารองค์กรที่มีประสบการณ์ในการนำเทคโนโลยีไปขับเคลื่อนธุรกิจและการบริหารจัดการจริง  เนื้อหาครอบคลุมประเด็นสำคัญที่ผู้บริหารควรเข้าใจ ไม่ว่าจะเป็น  การเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการฟังบรรยาย แต่ยังมีกิจกรรม Workshop และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้บริหาร เพื่อเชื่อมโยงแนวคิดทางเทคโนโลยีเข้ากับโจทย์จริงขององค์กร  ตัวอย่างเช่น ใน LEAD รุ่นที่ 3 ผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้เรื่อง Accelerating Digital Transformation จากผู้ก่อตั้ง Flash Express และการใช้ Mobility Data จากผู้เชี่ยวชาญของ AIS พร้อมทำ Workshop เพื่อฝึกออกแบบแนวทางแก้ปัญหาที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในองค์กรได้  สิ่งที่ผู้เรียนจะได้รับจึงไม่ใช่เพียงความรู้ว่า AI ทำอะไรได้บ้าง แต่รวมถึงความสามารถในการตั้งคำถามว่า “องค์กรของเราควรลงทุนกับ AI เรื่องใดก่อน เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่คุ้มค่าที่สุด?”  2. Company Visit: เรียนรู้การใช้ Big Data และ AI จากองค์กรชั้นนำในประเทศ  การเรียนรู้จากประสบการณ์จริงเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของ LEAD โดยหลักสูตรมีการจัดกิจกรรมศึกษาดูงานในประเทศ เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้บริหารได้เห็นตัวอย่างการนำเทคโนโลยีไปใช้ในองค์กรจริง  การศึกษาดูงานช่วยให้ผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้มากกว่าทฤษฎี ทั้งแนวคิดเบื้องหลังการตัดสินใจ ปัจจัยความสำเร็จ อุปสรรคในการดำเนินงาน และบทเรียนจากองค์กรที่ผ่านกระบวนการ Digital Transformation มาแล้ว  ผู้บริหารยังมีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้เชี่ยวชาญและผู้บริหารขององค์กรที่เข้าเยี่ยมชม เพื่อนำมุมมองที่ได้รับกลับไปต่อยอดกับบริบทขององค์กรตนเอง  สำหรับผู้บริหารภาครัฐ ประสบการณ์ดังกล่าวอาจช่วยให้เห็นแนวทางประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อยกระดับบริการประชาชน ขณะที่ผู้บริหารภาคเอกชนอาจค้นพบแนวคิดใหม่ในการเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน หรือสร้างโอกาสทางธุรกิจ  3. Executive Trip: เรียนรู้นอกห้องเรียน พร้อมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริหาร  นอกเหนือจากการอบรมในกรุงเทพมหานคร LEAD ยังมีรูปแบบการเรียนรู้นอกสถานที่ผ่าน Executive Trip ในต่างจังหวัด ซึ่งเป็นโอกาสให้ผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในบรรยากาศที่แตกต่างจากห้องเรียนปกติ  กิจกรรมลักษณะนี้ช่วยเปิดพื้นที่สำหรับการสนทนาเชิงลึกระหว่างผู้บริหารจากหลากหลายองค์กร ทั้งในเรื่องการบริหาร การพัฒนาบุคลากร ความท้าทายด้านเทคโนโลยี และโอกาสในการสร้างความร่วมมือ  สำหรับหลักสูตรผู้บริหารระดับสูง คุณค่าของการเรียนรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในช่วงเวลาที่วิทยากรบรรยายเท่านั้น แต่ยังเกิดจากการแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างผู้เข้าอบรมที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญแตกต่างกัน   การเดินทางร่วมกันจึงเป็นอีกหนึ่งโอกาสในการสร้างความสัมพันธ์ที่อาจต่อยอดไปสู่เครือข่ายความร่วมมือในอนาคตและร่วมขับเคลื่อนประเทศไปด้วยกัน  4. International Executive Trip: เปิดโลกการเรียนรู้ด้าน Big Data และ AI ในระดับสากล  อีกหนึ่งประสบการณ์สำคัญของ LEAD คือการร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) และกิจกรรม Business  Matching ในต่างประเทศ ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้บริหารได้เรียนรู้แนวคิดและแนวทางปฏิบัติจากองค์กรชั้นนำระดับโลก  การเรียนรู้ต่อยอดในต่างประเทศจะช่วยให้ผู้เข้าอบรมได้สัมผัสกับระบบนิเวศด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่แตกต่างจากประเทศไทย พร้อมเรียนรู้ว่าองค์กรระดับนานาชาตินำ Big Data และ AI มาใช้ในการดำเนินธุรกิจ การบริหารจัดการ และการสร้างนวัตกรรมอย่างไรรวมถึงการต่อยอดเครือข่ายให้กว้างไกลมากยิ่งขึ้น  ประสบการณ์เหล่านี้ช่วยเปิดมุมมองให้ผู้บริหารได้เห็นความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ของเทคโนโลยี และสามารถนำแนวคิดจากต่างประเทศมาประเมินและปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทขององค์กรไทย  การเรียนรู้ที่มีคุณค่าไม่ใช่เพียงการเห็นว่าองค์กรระดับโลกกำลังทำอะไร แต่คือการกลับมาตั้งคำถามว่า องค์กรของเราสามารถนำแนวคิดเหล่านั้นมาสร้างความเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร  Executive Network: อีกหนึ่งคุณค่าที่อาจหาไม่ได้จากห้องเรียนทั่วไป  นอกจากองค์ความรู้และประสบการณ์ที่จะได้แล้ว อีกหนึ่งจุดแข็งของ LEAD คือการสร้างเครือข่ายระหว่างผู้บริหารระดับสูงจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรจากหลากหลายอุตสาหกรรม ทั้งจากผู้บริหารในรุ่นเดียวกัน ไปจนถึง Alumni จากรุ่นที่ผ่าน ๆ มาอีกด้วย  ตลอดหลักสูตร ผู้เข้าอบรมมีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์และมุมมองกับผู้บริหารที่เผชิญความท้าทายแตกต่างกัน ซึ่งอาจช่วยให้เกิดแนวคิดใหม่ในการแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาองค์กร  โดยเฉพาะในยุคที่การใช้ประโยชน์จาก Big Data และ AI ต้องอาศัยการบูรณาการข้อมูลและความร่วมมือข้ามองค์กร การมีเครือข่ายผู้บริหารที่เข้าใจเทคโนโลยีและมีวิสัยทัศน์ร่วมกันจึงเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า  ความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นระหว่างหลักสูตรอาจต่อยอดไปสู่ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน โครงการพัฒนานวัตกรรม หรือโอกาสทางธุรกิจในอนาคต  นี่คือสิ่งที่ทำให้ LEAD แตกต่างจากการเรียนรู้ผ่านบทความ วิดีโอ หรือหลักสูตรออนไลน์ทั่วไป เพราะผู้เข้าอบรมไม่ได้รับเพียงองค์ความรู้ แต่ยังได้เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนผู้นำที่สามารถเรียนรู้และเติบโตไปด้วยกัน  จาก LEAD รุ่นที่ 1 สู่รุ่นที่ 4: พัฒนาหลักสูตรให้ทันต่อโลกเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลง  นับตั้งแต่เปิดตัวในปี 2567 หลักสูตร LEAD ได้พัฒนาเนื้อหาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สอดคล้องกับแนวโน้มเทคโนโลยีและความต้องการของผู้บริหาร  LEAD รุ่นที่ 1: Transformational Leadership with Big Data & AI  มุ่งสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับศักยภาพของ Big Data และ AI ในการพลิกโฉมองค์กร ผ่านการเรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญ กรณีศึกษาจริง และการศึกษาดูงานทั้งในและต่างประเทศ  LEAD รุ่นที่ 2: Big Data and AI for Sustainable Future  ต่อยอดองค์ความรู้ด้านข้อมูลและ AI สู่การสร้างอนาคตที่ยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคม  LEAD รุ่นที่...
17 November 2026
เปลี่ยนงานประจำให้เบาขึ้น ด้วย Skill ที่เราสร้างให้ AI ได้เอง 
ตัวอย่างการสร้าง Skill ถอดเสียงและสรุปรายงานการประชุมด้วย AI  “ช่วยสรุปให้หน่อย ใช้ภาษาทางการ แยกมติด้วย แล้วอย่าลืมว่าใครต้องทำอะไรต่อ”  ถ้าคุณเคยพิมพ์คำสั่งลักษณะนี้ให้ AI ซ้ำหลายครั้ง อาจถึงเวลานำคำสั่งเหล่านั้นมาสร้างเป็น Skill ซึ่งคือชุดคำแนะนำสำเร็จรูปที่เราเขียนไว้ให้ AI นำไปใช้ซ้ำกับงานประเภทเดียวกัน  ลองนึกถึงช่วงหลังประชุมจบ เรามีไฟล์เสียงครบ แต่ยังต้องย้อนฟัง หาประเด็นสำคัญ และเรียบเรียงทุกอย่างให้เป็นรายงานที่อ่านรู้เรื่อง พอถึงการประชุมครั้งถัดไป ก็ต้องเริ่มกระบวนการเดิมอีกครั้ง  นี่คือที่มาของ Skill ถอดเสียงและสรุปรายงานการประชุม ที่ผู้เขียนสร้างขึ้น เพื่อให้ AI ช่วยเตรียมร่างรายงานตามขั้นตอนและรูปแบบที่ใช้จริงในงาน  ในบทความนี้คุณจะได้  Skill คืออะไร และต่างจากการพิมพ์คำสั่งทั่วไปอย่างไร  Skill คือชุดคำแนะนำที่บอก AI ว่างานนี้ควรทำอย่างไร ต้องระวังอะไร และควรส่งผลลัพธ์แบบไหน โดยสามารถเก็บขั้นตอน แม่แบบ และเครื่องมือประกอบไว้เรียกใช้ซ้ำได้ (เอกสารอธิบาย Skills ของ OpenAI) ชื่อเรียกและวิธีใช้อาจแตกต่างกันไปตามแพลตฟอร์ม  ความต่างจากการพิมพ์คำสั่งทั่วไปอยู่ที่การใช้ซ้ำ การพิมพ์คำสั่งปกติต้องเขียนรายละเอียดใหม่ทุกครั้ง แต่ Skill เก็บวิธีทำงาน รูปแบบผลลัพธ์ และข้อควรระวังไว้ที่เดียว ครั้งต่อไปเราแค่เรียกใช้และบอกความต้องการเพิ่มเติมของงานครั้งนั้น  ตัวอย่างเช่น หากรายงานของเราต้องมีสาระสำคัญ มติ และงานที่ต้องติดตาม ก็ระบุไว้ใน Skill ได้ รวมถึงกติกาที่ช่วยให้งานถูกต้องขึ้น เช่น  จากไฟล์เสียง สู่ร่างรายงานที่พร้อมให้ตรวจทาน  Skill ที่ผู้เขียนสร้างทำงานเป็น 4 ขั้นตอน  สิ่งที่ต้องเตรียม  ลองเรียกใช้กับงานจริง  เมื่อมี Skill และเตรียมเครื่องมือพร้อมแล้ว เราสามารถแนบไฟล์เสียงและสั่งงานด้วยภาษาทั่วไปได้ ในตัวอย่างนี้ตั้งชื่อ Skill ว่า meeting-minutes-summarizer และใช้คำสั่งดังนี้  meeting-minutes-summarizer ถอดเสียงไฟล์ประชุมนี้ แล้วจัดทำร่างรายงานภาษาไทย แยกสาระสำคัญ มติ และงานที่ต้องดำเนินการ หากช่วงใดฟังไม่ชัด ให้ระบุไว้เพื่อตรวจสอบ  ตัวอย่างผลลัพธ์: ร่างรายงานการประชุม (ข้อมูลสมมติ)  เมื่อแนบไฟล์เสียงและเรียกใช้ Skill ผลลัพธ์จะถูกจัดเป็นรายงานที่มีสรุปประเด็น มติ และงานที่ต้องติดตาม ตารางด้านล่างเป็นตัวอย่างที่ใช้ข้อมูลสมมติทั้งหมด เพื่อแสดงรูปแบบเท่านั้น ไม่ใช่การประชุมจริง  คำสั่งเดียวกันอาจให้ผลลัพธ์ต่างกันเล็กน้อยในแต่ละครั้ง แต่ Skill ช่วยคงแนวทางการทำงานและข้อควรระวังเดิมไว้ ผู้ใช้งานจึงมีหน้าที่ตรวจทาน แทนการเริ่มเรียบเรียงจากหน้าว่างทุกครั้ง  ควรตรวจสอบว่าการถอดเสียงภาษาไทยอาจคลาดเคลื่อนได้ โดยเฉพาะศัพท์เฉพาะ ชื่อบุคคล เสียงที่พูดซ้อนกัน และการแยกว่าใครเป็นผู้พูด ชื่อบุคคล ตัวเลข และมติสำคัญจึงต้องตรวจเทียบกับต้นฉบับเสมอ  ถ้าอยากสร้าง Skill สำหรับงานของตัวเอง เริ่มตรงไหน  เริ่มจากงานเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำบ่อยและมีรูปแบบชัดเจน โดยควรเลือกงานที่ไม่มีข้อมูลอ่อนไหวก่อน แล้วเตรียมข้อมูลสามอย่าง ได้แก่  จากนั้นอาจให้ AI ช่วยร่าง Skill ด้วยคำสั่ง เช่น   ช่วยสร้าง Skill สำหรับสรุปรายงานประจำเดือนจากบันทึกงาน โดยแบ่งเป็นผลงานที่สำเร็จ ปัญหา และแผนเดือนถัดไป ใช้ภาษากระชับ และห้ามเติมตัวเลขหรือข้อสรุปที่ไม่มีในข้อมูล  เมื่อได้ Skill แล้ว ควรทดลองกับข้อมูลตัวอย่าง ตรวจว่าผลลัพธ์ตรงกับงานจริงหรือไม่ แล้วค่อยปรับคำสั่งให้ชัดขึ้น การสร้าง Skill จึงเป็นการนำความรู้และประสบการณ์การทำงานของเรามาจัดระเบียบ เพื่อให้ AI ช่วยทำตามได้อย่างสม่ำเสมอ  ข้อควรระวังก่อนใช้งาน  เสียงการประชุมและบันทึกงานอาจมีข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลลับขององค์กร ก่อนบันทึกเสียงหรือส่งข้อมูลให้ AI ควรตรวจสอบสิ่งต่อไปนี้  และขอเน้นย้ำว่าข้อมูลข้างต้นเป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากไม่แน่ใจขั้นตอนใด ควรปรึกษาเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) หรือฝ่ายกฎหมายของหน่วยงานก่อนนำไปใช้  สรุป  Skill คือการเปลี่ยนวิธีทำงานที่เราคุ้นเคยให้เป็นคู่มือที่ AI นำไปใช้ซ้ำได้ ช่วยลดการสั่งงานซ้ำและเตรียมร่างงานให้เร็วขึ้น แต่ผู้ใช้งานยังต้องเป็นผู้ตรวจสอบความถูกต้องและดูแลเรื่องข้อมูลก่อนนำไปใช้จริงเสมอ  ลองเลือกงานซ้ำ ๆ ที่ไม่มีข้อมูลอ่อนไหวมาสักหนึ่งอย่างในสัปดาห์นี้ แล้วเริ่มเขียนวิธีทำงานของคุณให้เป็น Skill ฉบับแรก  แหล่งข้อมูลอ้างอิง 
3 November 2026
เทรนด์ Big Data และ AI ที่ธุรกิจไทยต้องจับตาในปี 2570
เมื่อ “Data” และ “AI” กลายเป็นความสามารถหลักของธุรกิจ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราได้เห็น Artificial Intelligence หรือ AI พัฒนาจากเทคโนโลยีที่ดูเหมือนเป็นเรื่องของอนาคต กลายมาเป็นเครื่องมือที่คนทั่วไปและองค์กรสามารถนำมาใช้งานได้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่การสร้างเนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูล บริการลูกค้า ไปจนถึงการช่วยตัดสินใจทางธุรกิจ แต่เมื่อก้าวเข้าสู่ ปี 2570 การแข่งขันจะไม่ได้อยู่ที่คำถามว่า “องค์กรของเราใช้ AI หรือยัง?” อีกต่อไป แต่จะเปลี่ยนเป็นคำถามที่สำคัญกว่า นั่นคือ “องค์กรสามารถใช้ Data และ AI เพื่อสร้างผลลัพธ์ทางธุรกิจได้ดีแค่ไหน?” ในมุมมองของสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ Big Data Institute (BDI) นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะหัวใจของ AI ไม่ได้มีเพียงตัวโมเดลหรือเทคโนโลยี แต่คือ “ข้อมูล” ที่มีคุณภาพ การเชื่อมโยงข้อมูลที่เหมาะสม บุคลากรที่มีทักษะ และความสามารถในการนำเทคโนโลยีไปแก้โจทย์จริงขององค์กร ผลสำรวจตลาด Big Data และ AI ของประเทศไทยประจำปี 2568 โดย BDI ร่วมกับศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่าตลาดมีมูลค่าถึง 41,858 ล้านบาท และเติบโต 18% จากปีก่อนหน้า ขณะที่การคาดการณ์ช่วงปี 2569–2570 ในกรณี Baseline ประเมินอัตราการเติบโตเฉลี่ยไว้ที่ประมาณ 18.74% ต่อปี สะท้อนให้เห็นว่าความต้องการใช้ข้อมูลและ AI ในประเทศไทยยังมีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น สำหรับผู้บริหารและผู้ประกอบการไทย ปี 2570 จึงเป็นปีที่ควรจับตาอย่างยิ่ง และมีอย่างน้อย 7 เทรนด์สำคัญของ Big Data และ AI ที่กำลังเปลี่ยนวิธีการแข่งขันของธุรกิจ 1. จาก Generative AI สู่ Agentic AI: AI จะเริ่ม “ทำงาน” มากกว่าแค่ “ตอบคำถาม” Agentic AI: จากผู้ช่วยตอบคำถามสู่ระบบที่วางแผนและลงมือทำ ในช่วงแรกของ Generative AI องค์กรจำนวนมากเริ่มต้นจากการใช้ AI เพื่อช่วยเขียนข้อความ สรุปเอกสาร สร้างภาพ ค้นหาข้อมูล หรือช่วยตอบคำถาม แต่ก้าวถัดไปคือ Agentic AI หรือ AI Agent ซึ่ง AI จะไม่ได้รอรับคำสั่งทีละคำสั่งเท่านั้น แต่สามารถรับเป้าหมาย วางแผน และดำเนินงานหลายขั้นตอนร่วมกับระบบต่าง ๆ ขององค์กรได้ ตัวอย่างเช่น ในฝ่ายขาย AI อาจไม่ได้เพียงช่วยร่างอีเมล แต่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลลูกค้าจาก CRM จัดลำดับของลูกค้าที่มีโอกาสซื้อสูง (Lead Prioritization) แนะนำแนวทางดำเนินการที่เหมาะสมในขั้นตอนถัดไป (Next Best Action) และเตรียมข้อมูลให้ฝ่ายขายก่อนเข้าพบลูกค้า ในฝ่ายบริการลูกค้า AI สามารถเชื่อมโยงข้อมูลจากประวัติการซื้อ คำร้องเรียน และฐานความรู้ (Knowledge Base) เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาได้รวดเร็วและตรงกับบริบทของลูกค้ามากขึ้น สำหรับธุรกิจไทย โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการเลือก AI Tool ที่ดีที่สุด แต่คือ “กระบวนการทำงานใดขององค์กรที่ควรให้ AI เข้ามาช่วย และข้อมูลอะไรที่ AI จำเป็นต้องใช้?” องค์กรที่สามารถออกแบบกระบวนการทำงาน (Workflow) ให้ คน ข้อมูล (Data) และ AI ทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะสามารถเพิ่มผลิตภาพในการทำงาน (Productivity) และสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันเหนือคู่แข่งได้อย่างชัดเจน 2. Enterprise AI จะเติบโต แต่ความได้เปรียบจะมาจาก “ข้อมูลขององค์กรเอง” เมื่อโมเดล AI มีความสามารถสูงขึ้นและเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ความแตกต่างระหว่างองค์กรอาจไม่ได้อยู่ที่ว่าใครเข้าถึงโมเดล AI ที่ดีที่สุด เพราะหลายองค์กรสามารถใช้โมเดลพื้นฐานเดียวกันได้ สิ่งที่คู่แข่งเลียนแบบได้ยากกว่าคือ Proprietary Data หรือข้อมูลเฉพาะขององค์กร ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลลูกค้า ประวัติการขาย พฤติกรรมผู้ใช้งาน ข้อมูลการผลิต ข้อมูล Supply Chain ข้อมูลบริการหลังการขาย หรือองค์ความรู้ที่สะสมอยู่ภายในองค์กร ข้อมูลเหล่านี้สามารถกลายเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับการพัฒนา Enterprise AI ที่เข้าใจบริบทของธุรกิจจริง นี่จึงเป็นเหตุผลที่องค์กรควรเริ่มมอง Data Architecture, Data Warehouse, Data Lake, Data Catalog และระบบ Data Governance ไม่ใช่เพียงในฐานะโครงการ IT แต่ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการแข่งขันทางธุรกิจ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ในยุค AI ข้อมูลที่องค์กรสะสมมาหลายปีอาจเป็นสินทรัพย์ที่มีค่ามากกว่าที่คิด 3. Data Analytics จะเปลี่ยนจาก “What happened?” ไปสู่ “What should we do next?” Dashboard และ Business Intelligence ยังคงมีความสำคัญ แต่การวิเคราะห์ข้อมูลในปี 2570 จะต้องไปไกลกว่าการรายงานสิ่งที่เกิดขึ้นในอดีต องค์กรจะนำ Predictive Analytics และ Prescriptive Analytics มาใช้มากขึ้น เพื่อช่วยตอบคำถามเชิงธุรกิจ เช่น ลูกค้าคนใดมีโอกาสเลิกใช้บริการ สินค้าใดมีแนวโน้มขายดี ลูกค้ากลุ่มใดควรได้รับ Promotion แบบใด สต็อกสินค้าในแต่ละสาขาควรมีเท่าใด หรือพื้นที่ใดมีศักยภาพสำหรับการขยายธุรกิจ เมื่อรวม Analytics เข้ากับ Generative AI ผู้บริหารอาจไม่จำเป็นต้องเปิด Dashboard หลายหน้าเพื่อค้นหาคำตอบด้วยตัวเอง แต่สามารถถามระบบด้วยภาษาธรรมชาติ เช่น “ยอดขายภาคเหนือเดือนนี้ลดลงเพราะอะไร?” และระบบสามารถวิเคราะห์ข้อมูลหลายแหล่ง พร้อมสรุปสาเหตุและเสนอแนวทางดำเนินการต่อได้ นี่คือการเปลี่ยนจาก Dashboard ที่ให้ข้อมูล ไปสู่ Decision Intelligence ที่ช่วยตัดสินใจ 4. Data Governance และ AI Governance จะกลายเป็นเรื่องของผู้บริหาร ไม่ใช่เฉพาะฝ่าย IT เมื่อ AI เข้ามามีบทบาทในการทำงานมากขึ้น ความเสี่ยงก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ทั้งเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล ความปลอดภัย ความถูกต้องของคำตอบ อคติของโมเดล การใช้ข้อมูลที่ไม่มีสิทธิ์ ตลอดจนความรับผิดชอบเมื่อ AI ให้คำแนะนำที่ผิดพลาด ดังนั้น...
1 November 2026
10 อาชีพที่มีแนวโน้มขาดแคลนในยุค AI 
ในระยะเวลาช่วง 2 ปีที่ผ่านมา AI ได้เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวัน และการทำงานของคนทั่วโลกอย่างก้าวกระโดด จากการใช้งาน ถาม-ตอบเรื่องทั่วไป กลายมาเป็นการช่วยงานในหลายๆเรื่อง โดยเฉพาะงานที่ประกอบด้วยขั้นตอนซ้ำๆ ที่มีกฎชัดเจน และตรวจผลลัพธ์ได้ง่าย  เช่น งานธุรการพื้นฐาน งาน Customer Service ระดับคำถามทั่วไป งานแปลหรือเขียนเนื้อหาทั่วไปที่ไม่ต้องใช้ความเชี่ยวชาญ  งานจัดทำรายงานสรุปตามแบบฟอร์ม  งานวิเคราะห์เบื้องต้นที่ใช้ข้อมูลโครงสร้างตายตัว  งานโปรแกรมเมอร์ที่ทำเฉพาะงานโค้ดมาตรฐาน การเข้ามาของ AI ดังกล่าวส่งผลให้หลากหลายอาชีพที่กล่าวมาข้างต้นจะมีความเสี่ยงที่จะหายไป หรือใช้จำนวนคนต่อปริมาณงานที่ลดลง หรือนายจ้างจะคาดหวังให้คนหนึ่งทำงานได้กว้างและซับซ้อนขึ้น ข้อมูลจาก World Economic Forum (2025)  รายงานว่า AI และการประมวลผลข้อมูลจะเปลี่ยนแปลงธุรกิจของนายจ้างมากถึง 86%  ขณะที่ PwC (2026) วิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานมากกว่าหนึ่งพันล้านรายการใน 27 ประเทศ พบว่าประกาศงานที่ต้องการทักษะ AI เพิ่มขึ้น 69% ขณะที่ตลาดงานโดยรวมเพิ่มขึ้นเพียง 9%  งานที่ต้องการทักษะ AI เติบโตเร็วกว่าตลาดงานรวมเกือบ 8 เท่า  ผู้มีทักษะ AI ได้รับค่าจ้างสูงกว่างานเทียบเคียงโดยเฉลี่ย 62%  และ AI ทำให้ตำแหน่งระดับเริ่มต้นต้องการทักษะที่เดิมพบในตำแหน่งอาวุโส เช่น การตัดสินใจ ภาวะผู้นำ และความคิดสร้างสรรค์  ในอีกแง่มุมหนึ่งที่น่าสนใจคือ มีหลากหลายอาชีพที่มีแนวโน้มเผชิญความตึงตัวด้านกำลังคนสูงในยุคที่ AI เติบโต ซึ่งมีหลักฐานว่าองค์กรส่วนใหญ่ยังมีกำลังคนไม่เพียงพอ จากการสังเคราะห์รายงานตลาดแรงงานระหว่างประเทศที่เผยแพร่ในปีค.ศ. 2025–2026 พบว่า 10 กลุ่มอาชีพที่มีความต้องการสูงพร้อมเหตุผลเสี่ยงขาดแคลนดังนี้  จากข้อมูลความต้องการบุคลากรในสายงานที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) พบว่าตลาดแรงงานมีความตื่นตัวและต้องการผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านในอัตราที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด โดยสายอาชีพที่มาแรงและเป็นที่ต้องการสูงสุดคือ ผู้เชี่ยวชาญด้านความเสี่ยงและธรรมาภิบาล AI (AI Risk & Governance Specialist) ซึ่งมีความต้องการพุ่งสูงถึง 234% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ปรากฏการณ์นี้เป็นผลมาจากข้อบังคับและกฎหมายด้าน AI ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว สวนทางกับจำนวนบุคลากรที่มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในเรื่องจริยธรรมและความเสี่ยง รองลงมาคือกลุ่มผู้พัฒนาเทคโนโลยีแกนหลัก ได้แก่ วิศวกรประมวลผลภาษาธรรมชาติ (186%) ที่เติบโตตามกระแส Generative AI และ วิศวกร AI / Machine Learning (145%) ซึ่งเป็นเสมือนกำลังหลักในการพัฒนาและนำโมเดลไปใช้งานจริง   นอกเหนือจากการพัฒนาเชิงเทคนิคแล้ว ภาคธุรกิจยังต้องการบุคลากรที่สามารถเชื่อมโยงเทคโนโลยีเข้ากับกลยุทธ์องค์กรได้อย่าง ที่ปรึกษาธุรกิจด้าน AI (134%) เพื่อช่วยแปลง AI ให้เป็นกรณีการใช้งานจริงและวางแผนการเปลี่ยนผ่านองค์กร ในขณะเดียวกัน การขยายตัวของโมเดลขนาดใหญ่และระบบประมวลผลขั้นสูงยังส่งผลให้เกิดการแย่งชิงบุคลากรในกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานและการวิจัย นำโดย วิศวกรโครงสร้างพื้นฐาน AI (124%), นักวิจัย AI/ML (98%) และ วิศวกร Cloud (89%) ซึ่งล้วนเป็นสายงานที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญระดับสูงและใช้เวลาในการผลิตบุคลากรนาน   ท้ายที่สุด การเติบโตของเทคโนโลยี AI ยังนำมาซึ่งความท้าทายใหม่ด้านความปลอดภัยและการจัดการข้อมูล ส่งผลให้ ที่ปรึกษาข่าวกรองภัยคุกคามไซเบอร์ (84%) เป็นที่ต้องการมากขึ้นเพื่อรับมือกับภัยคุกคามที่ซับซ้อนและปกป้องข้อมูล รวมถึง นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (76%) ที่ยังคงเป็นหัวใจสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูลเข้ากับแบบจำลอง และ วิศวกรระบบอัตโนมัติ (72%) ที่มีบทบาทในการผสาน AI เข้ากับระบบหุ่นยนต์และกระบวนการทำงานอัตโนมัติเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตในยุคปัจจุบัน  ข้อมูลเหล่านี้สนับสนุนว่าปัญหาในอนาคตอาจไม่ใช่เพียง “จำนวนแรงงานไม่พอ” แต่เป็น “แรงงานที่มีทักษะผสมระหว่าง AI กับความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านไม่พอ”  คนทำงานปรับตัวอย่างไร  จากสถานการณ์แรงงานโลก ตำแหน่งงานที่ตลาดต้องการอาจเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม แต่แรงงานที่มีชุดความสามารถต่อไปนี้จะสามารถย้ายข้ามสายงานได้ง่ายกว่า ตัวอย่างเช่น นักวิเคราะห์ธุรกิจที่ใช้ AI เพื่อทำรายงานเพียงอย่างเดียว อาจถูกทดแทนได้ง่าย ในทางกลับกัน ผู้ที่มีความเข้าใจลึกซึ้งในอุตสาหกรรม สามารถตรวจสอบความถูกต้องของโมเดล นำเสนอทางเลือกที่เหมาะสมแก่ผู้บริหาร และรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ได้ จะยิ่งมีคุณค่าต่อองค์กรสูงขึ้นมาก เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมและยกระดับทักษะให้ตอบรับกับความต้องการของตลาดงาน ท่านที่สนใจพัฒนาทักษะด้าน Data และ AI สามารถติดต่อสอบถามหลักสูตรอบรมจาก ฝ่ายส่งเสริมธุรกิจข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) ได้ในทุกช่องทางการติดต่อ  เอกสารอ้างอิง  AI Workforce Consortium – ICT in Motion: The Next Wave of AI Integration 2025  World Economic Forum – Future of Jobs Report 2025  PwC – 2026 Global AI Jobs Barometer 
5 October 2026
คุณค่าของข้อมูลจาก Social Media ในการดำเนินธุรกิจยุคดิจิทัล 
ในยุคที่ธุรกิจจำนวนมากดำเนินกิจกรรมผ่านช่องทางดิจิทัล ข้อมูลได้กลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของการตัดสินใจทางธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลยอดขาย ข้อมูลลูกค้า พฤติกรรมการใช้งานเว็บไซต์ ข้อมูลจากระบบ CRM รวมถึงข้อมูลจาก Social Media และข้อมูลจากการทำโฆษณาออนไลน์  Big Data ไม่ได้หมายถึงเพียง “ข้อมูลจำนวนมาก” เท่านั้น  Big Data โดยหลักวิชาการหมายถึงชุดข้อมูลที่มีปริมาณ (Volume) ความหลากหลายของรูปแบบข้อมูล (Variety) ความเร็วในการเกิดหรือเปลี่ยนแปลง (Velocity)  ความน่าเชื่อถือหรือความถูกต้องของข้อมูล (Veracity)  ทั้งนี้ การจัดการและวิเคราะห์ข้อมูล Big Data อย่างมีประสิทธิภาพอาจต้องอาศัยเทคโนโลยีหรือสถาปัตยกรรมที่สามารถรองรับข้อมูลในระดับดังกล่าวได้  ดังนั้น การมีข้อมูลจำนวนหนึ่งอยู่ในระบบคอมพิวเตอร์ไม่ได้ทำให้ข้อมูลนั้นกลายเป็น Big Data โดยอัตโนมัติ สิ่งที่ควรพิจารณาคือ “ชุดข้อมูล” ที่เกิดขึ้นจากแพลตฟอร์มนั้นมีลักษณะอย่างไร Big Data สามารถเกิดจากข้อมูลหลากหลายประเภทและหลากหลายแหล่ง ทั้งข้อมูลที่มีโครงสร้าง เช่น ข้อมูลยอดขายและฐานข้อมูลลูกค้า และข้อมูลที่ไม่มีโครงสร้าง เช่น ข้อความ รูปภาพ วิดีโอ หรือข้อมูลพฤติกรรมที่เกิดขึ้นจาก Social Media    Social Media เป็น “แหล่งข้อมูล” สำคัญของธุรกิจ  Facebook Fanpage, Instagram for Business, LINE Official Account รวมถึงแพลตฟอร์ม Social Media อื่น ๆ เป็นหนึ่งในช่องทางที่สามารถสร้างและรวบรวมข้อมูลเพื่อนำไปใช้ในการวิเคราะห์เชิงลึกทางธุรกิจ หรือ Business Insights   ข้อมูลที่เกิดขึ้นจาก Social Media อาจประกอบด้วย จำนวนผู้ติดตาม การกดถูกใจ การแสดงความคิดเห็น การแชร์ข้อความ การคลิก การรับชมวิดีโอ การตอบสนองต่อโฆษณา ข้อความสนทนากับลูกค้า รวมถึงข้อมูลพฤติกรรมการใช้งานอื่น ๆ   Followers และ Likes มีคุณค่าทางธุรกิจ แต่ไม่ใช่ลูกค้าจริงทั้งหมด  ตัวเลข Followers, Likes หรือ Friends สามารถสะท้อนความสนใจ การเข้าถึง หรือการมีส่วนร่วมกับช่องทางออนไลน์ของธุรกิจ แต่ไม่ควรตีความว่าบุคคลทั้งหมดในกลุ่มดังกล่าวเป็น “ลูกค้าจริง” ผู้ติดตามอาจประกอบด้วยลูกค้าเดิม ลูกค้าใหม่ ผู้ที่กำลังพิจารณาซื้อ ผู้ที่สนใจสินค้า ผู้ติดตามเนื้อหา บุคคลทั่วไป หรือแม้แต่บัญชีที่ไม่ได้มีพฤติกรรมทางการค้าเลย  การจะระบุว่าใครเป็นลูกค้าจริงจึงต้องอาศัยข้อมูลเพิ่มเติม เช่น ประวัติการซื้อ Transaction การนัดหมาย การใช้บริการ หรือ Conversion ดังนั้น เมื่อนำข้อมูลจาก Social Media ไปประกอบกับข้อมูลจากฐานข้อมูลที่ได้มาจากช่องทางอื่น เช่น ข้อมูลจากระบบ CRM หรือ ระบบ POS ก็จะทำให้การวิเคราะห์เชิงลึกของธุรกิจทำได้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น   การตลาดแบบ Data-Driven  ระบบบริหารจัดการ Social Media และโฆษณา เช่น Meta Business Suite สามารถแสดงข้อมูลและตัวชี้วัดที่เป็นประโยชน์ต่อธุรกิจได้หลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลการเข้าถึง การมีส่วนร่วม ประสิทธิภาพของ Content ข้อมูลการทำโฆษณา Conversion หรือลักษณะของกลุ่มผู้ชมในระดับที่ระบบอนุญาตให้ผู้ใช้งานเข้าถึง  ข้อมูลเหล่านี้สามารถนำมาใช้ในการประเมินประสิทธิภาพของการตลาด เช่น วิเคราะห์ว่า Content ประเภทใดได้รับความสนใจ กลุ่มเป้าหมายใดตอบสนองต่อโฆษณามากกว่า หรือค่าใช้จ่ายในการโฆษณาสร้างผลตอบแทนเพียงใด ดังนั้น เมื่อมีการนำข้อมูลพฤติกรรมมาวิเคราะห์เพื่อแบ่งกลุ่มลูกค้า หรือใช้ค้นหากลุ่มผู้ใช้งานที่มีลักษณะคล้ายกับกลุ่มลูกค้าที่ธุรกิจต้องการ กระบวนการดังกล่าวถือเป็นตัวอย่างของการใช้ Data Analytics เพื่อทำการตลาดแบบมุ่งเป้า  คุณค่าที่แท้จริงของข้อมูลเหล่านี้จึงไม่ได้อยู่ที่ “จำนวน” เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความสามารถในการเชื่อมโยงข้อมูลและวิเคราะห์เพื่อทำความเข้าใจพฤติกรรมของลูกค้า ตัวอย่างเช่น หากธุรกิจสามารถวิเคราะห์ได้ว่าลูกค้ากลุ่มใดซื้อสินค้าประเภทใด ซื้อบ่อยเพียงใด เข้าชม Content แบบใด และตอบสนองต่อโปรโมชั่นประเภทไหน ข้อมูลดังกล่าวสามารถนำไปใช้เพื่อแบ่งกลุ่มลูกค้า หรือ Customer Segmentation วิเคราะห์ Customer Journey หรือทำ Personalized Marketing ได้   Niche Market และคุณค่าที่เกิดจากการวิเคราะห์ข้อมูล  การวิเคราะห์ข้อมูลสามารถช่วยให้ธุรกิจระบุกลุ่มตลาดเฉพาะ หรือ Niche Market ได้แม่นยำยิ่งขึ้น  แทนที่จะสื่อสารกับคนทุกกลุ่มในลักษณะเดียวกัน ธุรกิจสามารถนำข้อมูลพฤติกรรม การตอบสนองต่อ Content ประวัติการซื้อ หรือข้อมูลจากการโฆษณามาวิเคราะห์ว่า กลุ่มใดมีแนวโน้มสนใจสินค้าและบริการมากที่สุด   สิ่งนี้ช่วยให้ธุรกิจจัดสรรงบประมาณทางการตลาดได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และสามารถออกแบบข้อความหรือ Content ให้สอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมายแต่ละประเภทได้ดีขึ้น ทั้ง Organic Content ซึ่งเป็นเนื้อหาที่ธุรกิจเผยแพร่โดยไม่ซื้อโฆษณาโดยตรง และ Paid Content ซึ่งมีการใช้งบประมาณเพื่อเพิ่มการเข้าถึง สามารถก่อให้เกิดข้อมูลที่ใช้วิเคราะห์ประสิทธิภาพทางการตลาดได้   อย่างไรก็ตาม ต้นทุนที่ใช้ในการโฆษณาไม่ควรถูกนำไปเทียบเท่ากับ “มูลค่าของฐานข้อมูล” โดยตรง  ตัวอย่างเช่น การลงทุนโฆษณา 1 แสนบาทไม่ได้หมายความว่าข้อมูลหรือฐานลูกค้าที่ได้มาจะมีมูลค่า 1 แสนบาทโดยอัตโนมัติ เพราะต้นทุนในการได้มาซึ่งข้อมูลกับมูลค่าทางเศรษฐกิจของข้อมูลเป็นแนวคิดที่แตกต่างกัน  ต้นทุนอาจเป็นองค์ประกอบหนึ่งในการประเมินมูลค่า แต่ยังต้องพิจารณาปัจจัยอื่น เช่น คุณภาพของข้อมูล ความสามารถในการนำไปใช้ สิทธิในการเข้าถึงและใช้ข้อมูล ความสามารถในการสร้างรายได้จากข้อมูล ตลอดจนผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่จะเกิดขึ้นในอนาคต  แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางของ OECD ซึ่งมองว่าข้อมูลสามารถเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจได้ แต่การประเมินมูลค่าข้อมูลไม่มีสูตรเดียวที่ใช้ได้กับทุกกรณี  คุณค่าของ Big Data เกิดจาก “การใช้ประโยชน์” มากกว่าการมีข้อมูลอยู่เฉย ๆ  คุณค่าของข้อมูลเกิดขึ้นเมื่อข้อมูลถูกนำไปใช้เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์ เช่น การเข้าใจลูกค้าให้ดีขึ้น การเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน การลดต้นทุน การเพิ่ม Conversion การลดความเสี่ยง การคาดการณ์ความต้องการ การพัฒนาสินค้าและบริการ   World Bank ได้อธิบายแนวคิดในลักษณะเดียวกันว่า ข้อมูลสามารถสร้างคุณค่าจากการนำไปใช้และใช้ซ้ำ รวมทั้งการนำข้อมูลจากหลายแหล่งมาผสมผสานเพื่อสร้าง Insight ใหม่  กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ข้อมูลไม่ได้มีคุณค่าสูงเพียงเพราะมีข้อมูลจำนวนมาก แต่คุณค่าจะเพิ่มขึ้นเมื่อข้อมูลมีคุณภาพ มีความเกี่ยวข้อง สามารถเข้าถึงได้อย่างถูกต้องตามสิทธิ และองค์กรมีความสามารถในการวิเคราะห์และนำ Insight ไปใช้ประโยชน์จริง  บทสรุป  ข้อมูลจาก Social Media นับเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในการดำเนินธุรกิจ องค์กรสามารถนำข้อมูลเหล่านี้ไปเชื่อมโยง วิเคราะห์ สร้าง Business Insight พัฒนาสินค้าและบริการ และทำการตลาดแบบมุ่งเป้า เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่มีคุณค่าเฉพาะเจาะจงกับธุรกิจของตนได้อย่างมีประสิทธิภาพ  แหล่งอ้างอิงประกอบ 
2 October 2026
เตรียมองค์กรรับมือปี 2027: Big Data & AI สำคัญอย่างไร และคนทำงาน 3 ระดับ (Officer, Manager, Executive) ต้องปรับตัวอย่างไร
ทำไม Big Data & AI ถึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว และเกี่ยวอะไรกับคนทำงานทุกคน หลายคนอาจคิดว่าเรื่องข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) หรือปัญญาประดิษฐ์ (AI) เป็นเรื่องของฝ่ายไอทีเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ทุกวันนี้แทบทุกองค์กรกำลังเจอปัญหาเดียวกันคือ “ข้อมูลมีเยอะมากจนหาอะไรไม่ค่อยเจอ และไม่รู้จะเอามาใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจยังไง”  การนำ Big Data และ AI มาใช้ร่วมกัน จึงเปรียบเสมือนการนำเครื่องมืออัจฉริยะมาช่วยคัดกรอง จัดหมวดหมู่ และวิเคราะห์ข้อมูลที่มีอยู่ เพื่อให้เราทำงานได้ง่ายขึ้น เร็วขึ้น และไม่เหนื่อยกับงานเอกสารที่ไม่จำเป็น ซึ่งสอดคล้องกับรายงาน The State of AI: Global Survey โดย McKinsey & Company และงานศึกษา The Economic Potential of Generative AI โดย McKinsey & Company ที่ระบุว่า องค์กรที่เริ่มปรับตัวและใช้งาน AI ในงานประจำวันสามารถเพิ่มผลงานและพัฒนาการทำงานได้อย่างก้าวกระโดด  4 ประโยชน์ที่องค์กรและคนทำงานจะได้รับ:  1. ตัดสินใจได้แม่นยำขึ้น ไม่ต้องคอยเดา มีข้อมูลช่วยยืนยันและช่วยคาดการณ์แนวโน้มล่วงหน้า ทำให้วางแผนงานได้ตรงเป้าหมาย  2. ลดงานน่าเบื่อ งานซ้ำซาก ให้ AI ช่วยคัดแยกเอกสาร บันทึกข้อมูลเบื้องต้น และตรวจสอบตัวเลข ช่วยประหยัดเวลาการทำงานไปได้หลายชั่วโมง  3. ตอบโจทย์ผู้รับบริการหรือลูกค้าได้ดียิ่งขึ้น ข้อมูลช่วยให้เราเข้าใจความต้องการที่แท้จริง ทำให้บริการหรือนำเสนอสิ่งที่ตรงใจได้ถูกคน ถูกเวลา  4. เห็นความผิดปกติก่อนเกิดปัญหา ตรวจจับข้อผิดพลาดในเอกสาร บัญชี หรือระบบการทำงานได้ทันที ช่วยป้องกันความเสียหายก่อนบานปลาย  สรุป 5 เทรนด์ Big Data & AI ในปี 2027 ที่คนทำงานต้องรู้  เมื่อมองไปข้างหน้าจนถึงปี 2027 เทคโนโลยีจะเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว โดยรายงานจาก Gartner Top 10 Strategic Technology Trends และข้อสังเกตจาก Gartner เกี่ยวกับโครงการ Agentic AI ได้สรุปประเด็นสำคัญที่คนทำงานควรรู้ไว้ 5 เรื่อง:  1. AI ช่วยลงมือทำงานจริง (Agentic AI) ต่อไป AI จะไม่ได้มีไว้แค่ถาม-ตอบในกล่องแชต แต่เราสามารถสั่งงานเป็นเป้าหมาย แล้ว AI จะไปวางแผน เชื่อมต่อระบบ และทำงานจนเสร็จได้เอง  2. ระบบข้อมูลเชื่อมต่อกันแบบไร้รอยต่อ (Real-Time Data Fabric) ข้อมูลจากฝ่ายต่างๆ จะคุยกันรู้เรื่อง ไม่ต้องคอยดาวน์โหลดไฟล์ข้ามไปข้ามมาให้เสียเวลา  3. โมเดล AI ขนาดเล็กที่ทำงานเฉพาะเรื่อง (Small Language Models) องค์กรจะหันมาใช้โมเดลขนาดเล็กที่เก่งเฉพาะงานของตัวเองมากขึ้น เพราะทำงานเร็ว ประหยัดค่าใช้จ่าย และเก็บข้อมูลเป็นความลับได้ดีกว่า  4. การดูแลความปลอดภัยข้อมูลของตัวเอง (Sovereign AI) องค์กรจะใส่ใจเรื่องการเก็บข้อมูลสำคัญไว้ในระบบที่ตัวเองควบคุมได้ เพื่อป้องกันข้อมูลรั่วไหลออกไปภายนอก  5. ความถูกต้องและปลอดภัยที่ไว้ใจได้ (AI TRiSM) ตามรายงาน McKinsey เกี่ยวกับ State of AI Trust ในยุค Agentic ระบุว่า ก่อนจะนำ AI มาใช้ องค์กรต้องมั่นใจว่าผลลัพธ์นั้นถูกต้อง อธิบายที่มาที่ไปได้ และไม่ละเมิดสิทธิใคร  คนทำงาน 3 ระดับ (Officer, Manager, Executive) ต้องปรับตัวอย่างไร เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนและนำไปใช้ได้จริงในที่ทำงาน สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) ได้แบ่งแนวทางปรับตัวตามระดับหน้าที่ของคนทำงานไว้ 3 กลุ่ม 1. ระดับผู้บริหาร (Executive: C-Suite, ผู้อำนวยการ, หัวหน้าหน่วยงาน)  บทบาทใหม่  แนวทางปรับตัว  สิ่งที่ต้องพัฒนา  2. ระดับผู้จัดการและหัวหน้างาน (Manager: หัวหน้าฝ่าย, หัวหน้ากลุ่มงาน) บทบาทใหม่  แนวทางปรับตัว  สิ่งที่ต้องพัฒนา  3. ระดับปฏิบัติการและเจ้าหน้าที่ (Officer Level: พนักงานทั่วไป, เจ้าหน้าที่หน้างาน, นักวิชาการ)  บทบาทใหม่  แนวทางปรับตัว  สิ่งที่ต้องพัฒนา  สรุปแนวทาง Upskill & Reskill สำหรับคน 3 ระดับ  ระดับตำแหน่ง  สิ่งที่ต้องเน้น  Upskill (ต่อยอดทักษะเดิม)  Reskill (เพิ่มทักษะใหม่ที่จำเป็น)  Executive (ผู้บริหาร)  การมองภาพรวม การตัดสินใจ และความปลอดภัย  • ดูแดชบอร์ดสรุปข้อมูลและคาดการณ์ล่วงหน้า • ตั้งคำถามเชิงกลยุทธ์กับข้อมูล • ประเมินความคุ้มค่าของการใช้ AI  • การกำกับดูแลการใช้ AI อย่างถูกต้องและปลอดภัย • การสร้างวัฒนธรรมที่กล้าทดลองสิ่งใหม่  Manager (ผู้จัดการ)  การจัดขั้นตอนทำงาน การแบ่งงาน และการดูแลทีม  • ออกแบบระบบงานอัตโนมัติแบบง่ายๆ • ติดตามและวัดผลงานทีมผ่านข้อมูล • ดูแลและกระตุ้นให้ลูกทีมใช้ AI ช่วยงาน  • วิธีจัดกระบวนการทำงานร่วมกันระหว่างคนกับ AI • การตรวจเช็กคุณภาพข้อมูลของแผนก  Officer (เจ้าหน้าที่)  การลดงานซ้ำซ้อน การใช้เครื่องมือ และการตรวจทาน  • ใช้ AI ช่วยร่างเอกสาร สรุปรายงาน และค้นหาข้อมูล • สั่งงาน AI ได้ตรงจุด ชัดเจน เข้าใจง่าย • ระมัดระวังเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลและความปลอดภัย  • ทักษะการตรวจสอบความถูกต้องของงานที่ AI ทำ • การนำข้อมูลมาใช้อธิบายและตอบคำถามในการบริการ  3 ข้อคิดในการพาองค์กรเดินหน้า เพื่อให้การปรับตัวเป็นไปอย่างราบรื่น การพาคนในองค์กรให้เปิดรับเทคโนโลยี ไม่ใช่แค่การซื้อโปรแกรมใหม่มาติดตั้ง แต่คือการสร้างความมั่นใจในการทำงานร่วมกัน สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) มีบริการอะไรบ้าง และเข้ามาช่วยองค์กรของคุณได้อย่างไร สำหรับองค์กรที่อยากเริ่มนำ Big Data และ AI มาใช้ แต่ยังไม่แน่ใจว่าจะเริ่มต้นอย่างไร หรือติดปัญหาเรื่องความพร้อมของข้อมูลและบุคลากร สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ BDI พร้อมทำหน้าที่เป็น “เพื่อนคู่คิดทางเทคโนโลยีและข้อมูล” เพื่อช่วยให้องค์กรทั้งภาครัฐและเอกชนสามารถเดินหน้าได้อย่างมั่นใจ โดยมี...
24 September 2026
Big Data ช่วย SME ไทยแข่งขันได้อย่างไรในยุคดิจิทัล
ในยุคที่การแข่งขันทางธุรกิจไม่ได้วัดกันแค่ขนาดขององค์กร แต่ขึ้นอยู่กับ “การใช้ข้อมูล” อย่างมีประสิทธิภาพ ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ก็สามารถแข่งขันกับองค์กรขนาดใหญ่ได้ หากรู้จักใช้ Big Data ให้เกิดประโยชน์  หลายคนอาจมองว่า Big Data เป็นเรื่องขององค์กรขนาดใหญ่ที่มีงบประมาณมหาศาล แต่ในความเป็นจริง ปัจจุบันเทคโนโลยีด้านข้อมูลเข้าถึงได้ง่ายขึ้น และกำลังกลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ SME เข้าใจลูกค้า บริหารต้นทุน และตัดสินใจได้อย่างแม่นยำกว่าเดิม  แล้ว Big Data คืออะไร และ SME ไทยจะนำไปใช้สร้างความได้เปรียบในการแข่งขันได้อย่างไร? บทความนี้จะพาคุณไปหาคำตอบ  Big Data คืออะไร?  Big Data หมายถึง ข้อมูลจำนวนมหาศาลที่เกิดขึ้นจากหลากหลายแหล่ง ทั้งข้อมูลที่มีโครงสร้าง (Structured Data) และไม่มีโครงสร้าง (Unstructured Data) เช่น  สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่ “ปริมาณข้อมูล” แต่คือ ความสามารถในการนำข้อมูลเหล่านั้นมาวิเคราะห์เพื่อสร้างคุณค่าทางธุรกิจ  ทำไม Big Data จึงสำคัญกับ SME  ในอดีต ธุรกิจขนาดเล็กมักอาศัยประสบการณ์หรือสัญชาตญาณในการตัดสินใจ  แต่ในยุคดิจิทัล การแข่งขันเกิดขึ้นรวดเร็ว ลูกค้าเปลี่ยนพฤติกรรมตลอดเวลา และตลาดมีความผันผวนสูง การใช้ข้อมูลจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ  Big Data ช่วยให้ SME เปลี่ยนจากการ “คาดเดา” ไปสู่การ “ตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูล (Data-Driven Decision Making)”  5 วิธีที่ Big Data ช่วยให้ SME ไทยแข่งขันได้  1. เข้าใจลูกค้าได้ลึกขึ้น  ข้อมูลจากหลายช่องทาง เช่น  สามารถนำมาวิเคราะห์เพื่อทำความเข้าใจ  เมื่อเข้าใจลูกค้ามากขึ้น ธุรกิจก็สามารถออกแบบสินค้า บริการ และแคมเปญการตลาดได้ตรงใจมากขึ้น  2. ทำการตลาดได้แม่นยำกว่าเดิม  แทนที่จะโฆษณาแบบหว่านแห SME สามารถใช้ข้อมูลเพื่อ  ผลลัพธ์คือใช้งบประมาณการตลาดได้คุ้มค่ามากขึ้น พร้อมเพิ่มอัตราการเปลี่ยนผู้สนใจให้เป็นลูกค้า  3. ลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน  ข้อมูลช่วยให้ธุรกิจมองเห็นจุดที่ควรปรับปรุง เช่น  เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างถูกต้อง ธุรกิจสามารถลดต้นทุนและวางแผนการดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ  4. คาดการณ์แนวโน้มธุรกิจล่วงหน้า  การใช้ข้อมูลย้อนหลังร่วมกับ AI และ Machine Learning สามารถช่วยคาดการณ์  ทำให้ SME เตรียมตัวได้ล่วงหน้า ลดความเสี่ยงจากการผลิตหรือสั่งซื้อสินค้าเกินความจำเป็น  5. สร้างโอกาสใหม่ในการแข่งขัน  ข้อมูลไม่ได้ช่วยแค่เพิ่มยอดขาย แต่ยังช่วยค้นพบโอกาสใหม่ เช่น  หลายธุรกิจเริ่มนำข้อมูลมาใช้พัฒนาบริการดิจิทัล สร้างรายได้จากข้อมูล (Data-Driven Services) หรือผสาน AI เพื่อยกระดับประสบการณ์ของลูกค้า  ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ Big Data ในธุรกิจ SME  ร้านค้าปลีก  ร้านอาหาร  ธุรกิจท่องเที่ยว  โรงงานขนาดกลาง  ธุรกิจออนไลน์  อุปสรรคที่ SME มักพบในการเริ่มใช้ Big Data  แม้ประโยชน์ของ Big Data จะมีมาก แต่ผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยยังเผชิญความท้าทาย เช่น  อย่างไรก็ตาม การเริ่มต้นไม่จำเป็นต้องลงทุนขนาดใหญ่เสมอไป สิ่งสำคัญคือการกำหนดเป้าหมายทางธุรกิจให้ชัดเจน และค่อย ๆ พัฒนาศักยภาพด้านข้อมูลไปพร้อมกับการเติบโตขององค์กร  ก้าวแรกสู่การเป็น Data-Driven SME  หากองค์กรต้องการเริ่มต้นใช้ข้อมูลอย่างจริงจัง สามารถเริ่มได้จากแนวทางต่อไปนี้  เมื่อองค์กรมีข้อมูลที่มีคุณภาพและบุคลากรที่สามารถใช้ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ การต่อยอดสู่ AI และนวัตกรรมดิจิทัลก็จะทำได้ง่ายขึ้น  Big Data Institute (BDI) พร้อมสนับสนุน SME ไทยสู่ยุค Data-Driven Business  สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ Big Data Institute (BDI) มีพันธกิจในการส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเพื่อยกระดับศักยภาพของประเทศ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการศึกษา  สำหรับผู้ประกอบการ SME BDI มีบริการและโครงการที่ช่วยสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่การใช้ข้อมูลอย่างเป็นระบบ ไม่ว่าจะเป็น  BDI เชื่อว่า “ข้อมูล” ไม่ควรเป็นข้อได้เปรียบเฉพาะขององค์กรขนาดใหญ่ แต่ควรเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้ประกอบการไทยทุกขนาดสามารถเติบโต แข่งขัน และสร้างนวัตกรรมได้อย่างยั่งยืน  สรุป  Big Data ไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับ SME อีกต่อไป ในยุคที่ข้อมูลเกิดขึ้นทุกวินาที ธุรกิจที่สามารถเก็บ วิเคราะห์ และใช้ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะมีความได้เปรียบทั้งในด้านการตลาด การบริหารต้นทุน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการสร้างประสบการณ์ที่ดีให้กับลูกค้า  การเริ่มต้นอาจไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างในครั้งเดียว แต่การสร้างรากฐานด้านข้อมูลที่ดี พร้อมพัฒนาทักษะของบุคลากรและนำเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ จะเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยให้ SME ไทยก้าวสู่การเป็น Data-Driven Business และแข่งขันได้อย่างมั่นคงในเศรษฐกิจดิจิทัล  แหล่งอ้างอิง 
18 September 2026
National Big Data Platform คืออะไร เกี่ยวข้องกับธุรกิจคุณอย่างไร 
ในยุคที่ “ข้อมูล” กลายเป็นทรัพยากรที่มีมูลค่าไม่ต่างจากเงินทุนหรือบุคลากร การเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้อง เชื่อถือได้ และสามารถเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ คือปัจจัยสำคัญในการสร้างความได้เปรียบทางธุรกิจ  ประเทศไทยกำลังเดินหน้าสู่การเป็น Data-Driven Nation โดยมี National Big Data Platform เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ช่วยเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างปลอดภัย มีมาตรฐาน และสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลข้อมูล (Data Governance)  แต่หลายคนอาจสงสัยว่า National Big Data Platform คืออะไร แล้วเกี่ยวข้องกับธุรกิจอย่างไร? บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจ พร้อมยกตัวอย่างการนำข้อมูลไปใช้สร้างโอกาสใหม่ในการแข่งขัน  National Big Data Platform  คืออะไร?  National Big Data Platform คือแพลตฟอร์มโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลระดับประเทศ ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับการรวบรวม เชื่อมโยง แลกเปลี่ยน และบริหารจัดการข้อมูลจากหลายหน่วยงานภายใต้มาตรฐานเดียวกัน  เป้าหมายสำคัญของแพลตฟอร์มคือ  กล่าวง่าย ๆ คือ National Big Data Platform เปรียบเสมือน “โครงข่ายถนนของข้อมูล” ที่ช่วยให้ข้อมูลจากหลายองค์กรสามารถเดินทางถึงกันได้อย่างเป็นระบบ ภายใต้กฎเกณฑ์ด้านความปลอดภัยและสิทธิในการเข้าถึงข้อมูล  ทำไมประเทศไทยต้องมี National Big Data Platform  ในอดีต ข้อมูลของแต่ละหน่วยงานมักถูกจัดเก็บแยกกัน (Data Silo)  ตัวอย่างเช่น  แม้ข้อมูลเหล่านี้จะมีคุณค่า แต่หากไม่สามารถเชื่อมโยงกันได้ ก็ยากที่จะสร้างภาพรวมสำหรับการวิเคราะห์เชิงลึก  National Big Data Platform จึงเข้ามาช่วยให้ข้อมูลสามารถเชื่อมโยงกันได้ภายใต้หลัก  ส่งผลให้ข้อมูลมีความน่าเชื่อถือ พร้อมนำไปใช้ต่อยอดทั้งในระดับนโยบายและระดับธุรกิจ  National Big Data Platform ทำงานอย่างไร  โดยทั่วไป National Big Data Platform ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่  1. Data Integration  เชื่อมโยงข้อมูลจากหลายหน่วยงานเข้าสู่ระบบเดียวกัน โดยไม่จำเป็นต้องย้ายข้อมูลทั้งหมดมาไว้ในที่เดียวเสมอไป  2. Data Catalog  รวบรวมรายละเอียดของชุดข้อมูล (Metadata) เพื่อให้ผู้ใช้งานค้นหาและเข้าใจข้อมูลได้ง่ายขึ้น  3. Data Exchange  สนับสนุนการแลกเปลี่ยนข้อมูลผ่านมาตรฐาน API และมาตรฐานข้อมูลกลาง  4. Data Governance  กำหนดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูล บทบาทของผู้ใช้งาน และการกำกับดูแลข้อมูลอย่างเป็นระบบ  5. Data Analytics & AI  รองรับการนำข้อมูลไปวิเคราะห์ สร้าง Dashboard พัฒนา Machine Learning และ AI เพื่อสร้างคุณค่าใหม่  National Big Data Platform เกี่ยวข้องกับธุรกิจอย่างไร  หลายคนเข้าใจว่า National Big Data Platform เป็นเรื่องของภาครัฐเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ภาคธุรกิจคือหนึ่งในผู้ได้รับประโยชน์โดยตรง  1. เข้าใจตลาดได้ลึกกว่าเดิม  เมื่อข้อมูลจากหลายแหล่งสามารถเชื่อมโยงกันได้ ธุรกิจจะมองเห็นภาพรวมของตลาดได้ชัดเจนขึ้น เช่น  ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้การวางแผนธุรกิจมีความแม่นยำมากขึ้น  2. ลดต้นทุนในการจัดหาข้อมูล  หลายองค์กรเสียค่าใช้จ่ายจำนวนมากในการรวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่ง  หากมีแพลตฟอร์มข้อมูลระดับประเทศที่มีมาตรฐานเดียวกัน ธุรกิจสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นได้ง่ายขึ้น ลดทั้งเวลาและต้นทุนในการเตรียมข้อมูล  3. เพิ่มความแม่นยำในการตัดสินใจ  การตัดสินใจที่อาศัยข้อมูลจากหลายมิติช่วยลดความเสี่ยงจากการใช้ข้อมูลเพียงแหล่งเดียว  ตัวอย่างเช่น  4. สร้างนวัตกรรมใหม่  ข้อมูลที่เชื่อมโยงกันสามารถนำไปพัฒนา  ซึ่งล้วนเป็นอุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล  5. ยกระดับการให้บริการลูกค้า  เมื่อสามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ลึกขึ้น ธุรกิจสามารถออกแบบบริการที่ตอบโจทย์ลูกค้าเฉพาะบุคคล (Personalization) ได้ดียิ่งขึ้น  เช่น  ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในแต่ละอุตสาหกรรม  ธุรกิจค้าปลีก  ใช้ข้อมูลประชากร การท่องเที่ยว และกำลังซื้อ เพื่อเลือกทำเลเปิดสาขา วิเคราะห์สินค้า และบริหารสต็อก  ธุรกิจการเงิน  ใช้ข้อมูลเศรษฐกิจและข้อมูลเชิงพื้นที่ประกอบการประเมินความเสี่ยงและการออกผลิตภัณฑ์ทางการเงิน  ธุรกิจโลจิสติกส์  ใช้ข้อมูลการคมนาคม การเดินทาง และความต้องการของตลาด เพื่อวางแผนเส้นทางขนส่งและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน  ธุรกิจสุขภาพ  ใช้ข้อมูลด้านสาธารณสุขร่วมกับข้อมูลประชากร เพื่อวางแผนบริการและพัฒนานวัตกรรมทางการแพทย์  ภาคการผลิต  นำข้อมูลห่วงโซ่อุปทานและข้อมูลเศรษฐกิจมาวิเคราะห์ความต้องการของตลาด ช่วยวางแผนการผลิตและบริหารความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ  Data Governance หัวใจสำคัญของ National Big Data Platform  แม้ว่าการเชื่อมโยงข้อมูลจะสร้างโอกาสมหาศาล แต่สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของข้อมูล  National Big Data Platform จึงให้ความสำคัญกับ  ทั้งหมดนี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ทั้งผู้ให้ข้อมูลและผู้ใช้ข้อมูล  บทบาทของ Big Data Institute (Public Organization)   สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ Big Data Institute (Public Organization) - BDI มีบทบาทสำคัญในการผลักดันการใช้ประโยชน์จากข้อมูลของประเทศ ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล มาตรฐานการแลกเปลี่ยนข้อมูล และการส่งเสริมธรรมาภิบาลข้อมูล เพื่อสนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการศึกษา  นอกจากนี้ BDI ยังสนับสนุนการสร้างบุคลากรด้านข้อมูลผ่านหลักสูตรฝึกอบรม การให้คำปรึกษา และการพัฒนาเครื่องมือที่ช่วยให้องค์กรสามารถนำข้อมูลไปใช้สร้างคุณค่าได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการวิเคราะห์ข้อมูล การพัฒนา AI หรือการกำหนดนโยบายบนพื้นฐานของข้อมูล (Evidence-Based Policy)  การมี National Big Data Platform ที่เข้มแข็ง ประกอบกับบุคลากรที่มีทักษะด้านข้อมูล จะเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัลไทยในระยะยาว  สรุป  National Big Data Platform ไม่ใช่เพียงโครงการด้านเทคโนโลยีของภาครัฐ แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ช่วยยกระดับศักยภาพของทั้งประเทศในการใช้ข้อมูลอย่างเป็นระบบ  สำหรับภาคธุรกิจ National Big Data Platform คือโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลที่มีคุณภาพ เชื่อมโยงข้อมูลจากหลายมิติ และนำไปสู่การตัดสินใจที่แม่นยำ การเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน และการสร้างนวัตกรรมใหม่ที่ตอบโจทย์ตลาดในอนาคต  ในโลกที่การแข่งขันขับเคลื่อนด้วยข้อมูล องค์กรที่สามารถใช้ข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ย่อมมีความได้เปรียบในการแข่งขันมากกว่า การเตรียมความพร้อมด้าน Data Governance การพัฒนาทักษะบุคลากร และการใช้ประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานอย่าง National Big Data Platform จึงเป็นก้าวสำคัญสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนของทุกองค์กรนั่นเอง  แหล่งอ้างอิง 
1 September 2026
PDPA Icon

We use cookies to optimize your browsing experience and improve our website’s performance. Learn more at our Privacy Policy and adjust your cookie settings at Settings

Privacy Preferences

You can choose your cookie settings by turning on/off each type of cookie as needed, except for necessary cookies.

Accept all
Manage Consent Preferences
  • Strictly Necessary Cookies
    Always Active

    This type of cookie is essential for providing services on the website of the Personal Data Protection Committee Office, allowing you to access various parts of the site. It also helps remember information you have previously provided through the website. Disabling this type of cookie will result in your inability to use key services of the Personal Data Protection Committee Office that require cookies to function.
    Cookies Details

  • Performance Cookies

    This type of cookie helps the Big Data Institute (Public Organization) understand user interactions with its website services, including which pages or areas of the site are most popular, as well as analyze other related data. The Big Data Institute (Public Organization) also uses this information to improve website performance and gain a better understanding of user behavior. Although the data collected by these cookies is non-identifiable and used solely for statistical analysis, disabling them will prevent the Big Data Institute (Public Organization) from knowing the number of website visitors and from evaluating the quality of its services.

  • Functional Cookies

    This type of cookie enables the Big Data Institute (Public Organization)’s website to remember the choices you have made and deliver enhanced features and content tailored to your usage. For example, it can remember your username or changes you have made to font sizes or other customizable settings on the page. Disabling these cookies may result in the website not functioning properly.

  • Targeting Cookies

    "This type of cookie helps the Big Data Institute (Public Organization) understand user interactions with its website services, including which pages or areas of the site are most popular, as well as analyze other related data. The Big Data Institute (Public Organization) also uses this information to improve website performance and gain a better understanding of user behavior. Although the data collected by these cookies is non-identifiable and used solely for statistical analysis, disabling them will prevent the Big Data Institute (Public Organization) from knowing the number of website visitors and from evaluating the quality of its services.

Save settings