02 เมษายน 2569, กรุงเทพฯ – สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ BDI นำทีมโครงการแพลตฟอร์มการเชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (ดีทู) (Data Integration and Intelligence Platform – D2) และทีมโครงการแพลตฟอร์มข้อมูลเมืองระดับจังหวัด (Provincial Data Platform – PD Link) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อออกแบบแนวทางการจัดทำชุดข้อมูลร่วม (Common Dataset) สำหรับสนับสนุนชุดข้อมูลระดับจังหวัด โดยมีเจ้าหน้าที่สำนักงานสถิติแห่งชาติ หรือ สสช. เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว ณ โรงแรม ไอบิส สไตล์ รัชดา
ศ. ดร.ธีรณี อจลากุล ผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ กล่าวถึงการขับเคลื่อน Big Data ของประเทศไทย มุ่งเน้นการเปลี่ยนผ่านจากการเก็บข้อมูลแบบแยกส่วน สู่การบูรณาการข้อมูลเพื่อการวิเคราะห์เชิงลึกด้วย AI และ Machine Learning ผ่านแพลตฟอร์ม D2 เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการตัดสินใจเชิงนโยบาย โดยภารกิจสำคัญของระบบ D2 คือการทำ Data Consolidation หรือการนำชุดข้อมูล (Dataset) จากหลากหลายหน่วยงานมา “เชื่อมกัน” เพื่อตอบโจทย์การใช้ข้อมูลระหว่างหน่วยงานเพื่อการวิเคราะห์ เสริมจากระบบบัญชีข้อมูลภาครัฐ (GD Catalog) ที่เน้นการขึ้นทะเบียนรายชื่อชุดข้อมูลภาครัฐสำหรับการสืบค้นรายการชุดข้อมูลที่อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของหน่วยงานรัฐ และระบบ Government Data Exchange (GDX) ที่เน้นการแลกเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐเพื่อการบริการประชาชน โดยระบบ D2 จะทำหน้าที่เป็น “ถนน” (National Backbone) ที่เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกหน่วยงานเข้าด้วยกัน สนับสนุนการทำงานของรัฐบาลให้สามารถวิเคราะห์ภาพรวมของประเทศได้ทันที พร้อมขับเคลื่อนประเทศอย่างมีทิศทาง
นอกจากนี้อีกหนึ่งโครงการสำคัญของ BDI คือ แพลตฟอร์มข้อมูลเมืองระดับจังหวัด (Provincial Data Platform – PD Link) คืนข้อมูลสู่ท้องถิ่น ซึ่งออกแบบมาเพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์ข้อมูลเพื่อการพัฒนาพื้นที่ในระดับจังหวัด ครอบคลุมการสร้าง Portal หรือระบบศูนย์รวมรายการบริการด้านข้อมูลและแดชบอร์ดสำหรับแต่ละจังหวัด โดยรวบรวมข้อมูลสำคัญในหลายมิติ เช่น การศึกษา กลุ่มเปราะบาง สิ่งแวดล้อม และการท่องเที่ยว เพื่อให้ผู้บริหารระดับจังหวัดและองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) มีแดชบอร์ดนำเสนอข้อมูลที่แม่นยำ เพื่อใช้ตอบโจทย์ KPI และจัดทำรายงาน โดยไม่ต้องคีย์ข้อมูลซ้ำซ้อน ซึ่งชุดข้อมูลสำคัญ อาจประกอบด้วย Common Dataset (ข้อมูลพื้นฐานที่ทุกจังหวัดต้องมี) และ Local Dataset (ข้อมูลเฉพาะเจาะจงจากพื้นที่) ซึ่งทำให้เห็นภาพรวมและจุดเด่นของแต่ละจังหวัดอย่างชัดเจน
ระบบ D2 พร้อมยกระดับการคุ้มครองความเป็นส่วนตัวของเจ้าของข้อมูลด้วยการแฝงข้อมูล (Pseudonymization) ผ่านการจัดทำ Data Masking และ Data Hashing เพื่อแปลงข้อมูลส่วนบุคคล (เช่น เลขบัตรประชาชน 13 หลัก) ให้เป็นรหัสที่ไม่สามารถระบุตัวตนได้ แต่ยังสามารถใช้ติดตามพฤติกรรมและวิเคราะห์แนวโน้มเพื่อหา insight จากข้อมูลดังกล่าว นอกจากนี้ยังมีการใช้เทคโนโลยี Data Lakehouse ที่ใช้รองรับการจัดเก็บข้อมูลทุกรูปแบบ ทั้งข้อมูลตาราง ไฟล์เสียง และวิดีโอ เพื่อสนับสนุนหน่วยงานที่ยังไม่มีความพร้อมด้านระบบ Big Data ของตนเอง
“BDI ยังได้ผนึกกำลังสร้างเครือข่าย งานด้าน Data Governance ซึ่งได้ทำงานร่วมกับ สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) หรือ DGA ในการกำหนดแนวทางการจัดระดับชั้นความลับข้อมูล (Data Classification) และการแบ่งปันข้อมูล (Data Sharing) เพื่อให้หน่วยงานราชการทั่วประเทศมีมาตรฐานการเปิดเผยข้อมูลที่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อให้ข้อมูลขนาดใหญ่ถูกนำไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาประเทศได้อย่างแท้จริง” ศ. ดร.ธีรณี กล่าวทิ้งท้าย
การจัดประชุมดังกล่าว เป็นความร่วมมือระหว่าง BDI และ สสช. เพื่อแลกเปลี่ยนและร่วมให้ความเห็นเพื่อการออกแบบแนวทางการจัดทำข้อมูล สำหรับจัดเตรียมชุดข้อมูลเพื่อการใช้งานระดับจังหวัด ครอบคลุมการพิจารณากำหนดขอบเขตชุดข้อมูล กำหนดรูปแบบ มาตรฐาน และแนวทางการจัดทำข้อมูลกลางอย่างเหมาะสม พร้อมสนับสนุนให้เกิดชุดข้อมูลร่วมที่สามารถนำไปใช้บริหารงานของแต่ละจังหวัดแบบบูรณาการ เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากข้อมูลภาครัฐในระดับพื้นที่ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป
