22 มกราคม 2569, กรุงเทพฯ – ศ. ดร.ธีรณี อจลากุล ผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) กล่าวปาฐกถาพิเศษในงาน The Story Thailand EP.5 หัวข้อ โครงสร้างข้อมูลรัฐ (Data Backbone): เจาะลึกการเชื่อมโยงข้อมูลทุกภาคส่วน สู่การขับเคลื่อนประเทศ ย้ำถึงบทบาทสำคัญของข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ไม่ใช่เพียงเครื่องมือทางเทคโนโลยี แต่เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนภาครัฐสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง ณ SCBX Next Tech ชั้น 4 ศูนย์การค้าสยามพารากอน
ผู้อำนวยการ BDI ระบุว่า การมีโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล (Data Infrastructure) ที่เข้มแข็ง จะช่วยยกระดับการทำงานของภาครัฐใน 4 มิติหลัก ได้แก่ 1. การตัดสินใจ ที่อาศัยข้อมูลเป็นฐาน (Data-driven Decision Making) แทนการใช้ประสบการณ์หรือความรู้สึกเพียงอย่างเดียว 2. ประสิทธิภาพและความคุ้มค่าในการทำงาน โดยการนำ Agentic AI มาประยุกต์ใช้ในกระบวนการทำงาน เช่น งานทรัพยากรบุคคล การเงิน และการเบิกจ่าย 3. ความโปร่งใส จากการเปลี่ยนกระบวนการทำงานเป็นดิจิทัลและจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ ช่วยลดปัญหาคอร์รัปชัน และ 4. การบริการประชาชน ผ่านการพัฒนา Digital Service ที่เข้าถึงง่ายและตรงความต้องการ
นอกจากนี้ ในสถานการณ์วิกฤต เช่น ภัยพิบัติ น้ำท่วม หรือความท้าทายด้านเศรษฐกิจและความมั่นคง ข้อมูลขนาดใหญ่จะช่วยเสริมสร้าง ความยืดหยุ่น (Resilience)ให้กับประเทศ ทำให้ภาครัฐสามารถวิเคราะห์สถานการณ์และตอบสนองได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ อย่างไรก็ตาม การใช้ข้อมูลของภาครัฐในปัจจุบันยังเผชิญกับความท้าทายสำคัญ 3 เรื่องหลัก ได้แก่ ปัญหา Data Silos ที่ข้อมูลถูกจัดเก็บแยกส่วนตามระบบเดิม ปัญหา Functional Silos ที่หน่วยงานทำงานแยกตามภารกิจ และปัญหาด้าน บุคลากร ที่ยังมีความกังวลเรื่องกฎหมายและระเบียบในการแลกเปลี่ยนข้อมูล
ในฐานะ BDI คือ องค์การมหาชนภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีบทบาทในการวางยุทธศาสตร์ Big Data ระดับประเทศ โดยมุ่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ อาทิ การใช้ Cloud เพื่อเพิ่มความมั่นคงและความพร้อมใช้งานของระบบ การจัดทำ Government Data Catalog เพื่อให้หน่วยงานทราบว่าข้อมูลอยู่ที่ใดและสามารถขอใช้งานได้ง่าย การพัฒนา Microservices และ API สำหรับบริการภาครัฐแบบใช้ร่วมกัน รวมถึงการกำหนดมาตรฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ (Spatial Data) เพื่อแก้ไขปัญหาเชิงพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โดย BDI ได้พัฒนาแพลตฟอร์มการเชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (ดีทู) หรือ Data Integration and Intelligence Platform (D2) ในรูปแบบ Decentralized Platform ด้วยการสร้าง “ถนนข้อมูลของประเทศ” ไม่ดึงข้อมูลจากทุกหน่วยงานมาเก็บไว้ส่วนกลาง แต่เป็นการเชื่อมโยงข้อมูลจากแหล่งต้นทางตามความจำเป็น มีการประมวลผลแบบ Pipeline และลบข้อมูลดิบหลังการใช้งาน พร้อมทั้งตัดหรือปกปิดข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานข้อมูล ยกระดับภาครัฐสู่การตัดสินใจที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ พร้อมบริการประชาชนอย่างยั่งยืน
Public Relations and Communication Specialist
Big Data Institute (Public Organization), BDI
